mercoledì 20 settembre 2017

Na preparassion fàita con soagn (Vangeli 'd March, 2)


Quand ch’i organisoma ‘n disné gròss a ca nòstra për anviteje ij parent e j’amis, i butoma tut l’impegn e la soagn ch’i podoma për prontelo për bin, peuj i mandoma për temp j’anvit për ëscrit., L’istess a l’ha fàit Nosgnor Dé quand ch’a l’ha prontà tut për la vnuva an cost mond dël Salvator Gesù Crist. La letura biblica d’ancheuj an mostra coma che Nosgnor a l’ha fala costa preparassion.
“Prinsipi dl'evangeli ëd Gesù Crist, Fieul ëd Nosgnor. Com a l'é scrit ant ij profeta: "Varda-sì: it mando danans a ti mè nunsi: chiel at prontërà la stra. La vos ëd col ch'a crija ant ël desert a dis: "Pronteje la stra a Nosgnor, spianèje ij sò senté". Për lòn Gioann a batesava ant ël desert, e a predicava un batésim ëd pentiment pr' ël përdon dij pecà . E tut ël pais ëd la Giudéa e j'abitant ëd Gerusalem a andasìo da chiel, e chiel a-j batesava an Giordan, an ëscotand la confession dij sò pecà. Gioann a l'era vëstì con na pel ëd gamel, e ai fianch a l'avìa na sëntura 'd coram, e a mangiava 'd cavalëtte e d'amel selvàtich. E a predicava, an disend: ‘Dapress ëd mi, a-i n'a ven un ch'a l'é pì potent che mi, un ch'i son pa gnanca degn ëd basseme giù a dësgropéje le liasse dle sàndole. Mi i l'hai batesave con d'eva, ma chiel av bateserà con lë Spìrit Sant’” (March 1:1-8).
La vnuva an ësto mond dël Signor e Salvator Gesù Crist, a l’é nen quaicòsa ch’a l’é rivà a l’improvista, che gnun as lo spetava prima. Ël leugh e ‘l temp anté ch’a l’é capità a quadro bin con lòn che Nosgnor Dé, a l’avìa bin pianificà e fàit conòsse për ël mojen dij profeta d’Israel. L’apòstol Pàul a dis: “Quand che, però, a l'é vnuje 'l temp giust, Nosgnor a l'ha mandà Sò Fieul, nassù da na fomna, nassù an sogession a la Lej” (Gàlat 4:4).

Al moment ëd soa vnuva Nosgnor Dé a-j riva con na preparassion diligente. La stòria dël pòpol antich d’Israel e ‘l messagi dij profeta a na son le tape. Tut a l’era stàit finalisà a la vnuva dël Crist, ël Mëssìa: la Lej e ij Profeta, ma ‘dcò j’àutri scrit dël Testament Vej. Gioann ël batesator (Batista a l’é nen un nòm, ma në stranòm, ch’a veul dì “col ch’a batèsa”), a l’é l’ùltim dij profeta, l’ùltima vos autorèivola dël Testament Vej. La manera ch’a l’era vestì, soa vita, sò mëssagi, a lo mostro ‘d na manera ch’i podoma nen ësbaliesse a sò riguard: a l’éra ‘n profeta génit ëd Nosgnor.

A l’é ‘l mond dël Testament Vej ch’as piega, ch’as armèt “al pì potent”, al pì fòrt. Ël Testament Vej a l’é “pì bass”, ma nen dësùtil. Cola-lì a l’é la rason për ch’i l’oma da lese e bin dë studié ‘l Testament Vej. I l’oma da felo da la prospetiva dël Crist, ma la Paròla ‘d Nosgnor, ël Crist medésim, a l’é ‘d chila ch’a fà eco, ch’a-j arson-a tut a travers. Ël Testament Vej a fà part dla “spiegassion” dël Crist (chi ch’a l’é e lòn ch’a l’ha fàit) A l’é për ël mojen dël Testament Vej, dla Lej, dij profeta e dj’àutri sò scrit, ch’i arseivòma l’anunsi dël Salvator Gesù Crist. ch’i na comprendoma ‘l caràter e la fonsion. I podrio nen apressié, deje ‘l valor ch’a mérita, al Salvator Gesù Crist, s’i conossoma nen la Lej ëd Nosgnor che ‘l Testament Vej a proclama. A l’é na Lej ch’an condan-a, ma mach përchè i peudoma trové an Gesù Crist col ch’an salva da cola condan-a.

La Bibia a l’é un lìber sol ch’a conten ël Testament Vej e ‘l Testament Neuv. La Bibia a conten jë scrit ëd Mosé e jë scrit dij prim dissépoj ëd Gesù, coj ch’a l’han ëscrivù ij vangej e j’epìstole. Tuta la Bibia a l’é ispirà da Nosgnor e an n’é da vantagi. Ant la bibia gnente a l’é da scarté, da lassé da banda. L’apòstol a dis: “Tuta la Scritura a l’è ispirà da Nosgnor e ùtil për mostré la vrità. An fà rendne cont ëd lòn che an nòstra vita a va nen; an coregg quand ch’i soma ant l’eror e an mostra lòn ch’a l’é giust. Nosgnor a la dovra për preparé sò pòpol a fé ògni sòrt d’euvre bon-e” (2 Timòt 3:16-17)..

Gioann, ël batesator, a prédica “un batésim ëd pentiment pr' ël përdon dij pecà”. Chiel a fortiss ciàir e net lòn che Nosgnor Dé an comanda an soa Lej ëd condòta. A-j fa rend-se cont dij sò grev faliment ëd lor da la mira moral e dle conseguense fataj ch’a n’arzulto. A l’é parèj che Gioann a fà seurte ant la gent ël bzogn ch’a l’ha dël Salvator Gesù Crist. D’òm e ‘d fomne a rivo parèj al pentiment, e l’eva ‘d col batèsim për lor a l’é la marca, ël segn, dla purificassion ch’a oten-o quand ch’as fido al Salvator Gesù Crist. Lolì a l’é l’istess ch’a càpita quand che ancheuj l’Evangeli a l’é predicà coma ch’as deuv. L’Evangeli an nunsia prima la Lej ëd Nosgnor, cola ch’i l’oma da sogetess-ne, an fa rend-ne cont dle nòstre trasgression a cola lej, i nòstri pëccà, dle conseguense fataj ëd cole nòstre trasgression, e dël bzogn ch’i l’oma dël salvator Gesù Crist. Quand ch’i confessoma a Nosgnor ij nòstri pëccà e a-j chitoma, e quand ch’i arseivòma Gesù Crist coma nòst Salvator e Signor, chiel an buta a pòst con Nosgnor Dé, a stabiliss la pas an tra nojàutri e chiel. A l’é antlora che, an na comunion arnovà con Nosgnor Dé, i vëddoma dovertesse dëdnans a nojàutri la pòrta ‘d na vita pien-a ‘d significassion e sensa fin. Mach Gesù Crist a peul doverté për nojàutri cola pòrta, la pòrta dël paradis; gnente e gnun d’àutri. I soma parèj batesà ant l’eva, ma a l’é ‘l Crist ch’an “batesa” da la mira dlë spirit, col ch’an “fonga” ant la vita dlë Spirit Sant. Cola vita-lì gnun an podrà mai pì gavess-la.

Preghiera

Nosgnor! It làudo e it ringrassio për la sapiensa ch’ìt l’has avù quand ch’it l’has rangià tut për bin ant la stòria e ant mia vita, për porté d’òm e ‘d fomne, për porté mi, al Salvator Gesù Crist. I arsèivo ‘d bon gré toa Paròla e i veuj angageme a lesla e studiela con diligensa. L’anunsi ‘d toa Lej am buta an crisi, ma am men-a sicura a la grassia ch’it ëm fas conòsse an Crist. Giut-me a d’esse testimòni ‘d cost’Evangeli për ël mojen ëd mie paròle e con na vita ch’a-j sia conforme.

Acòrdane, ò Signor, ëd nen afanesse për le còse 'd còst mond, ma d'amé le còse dël cél; e già ch'i vivoma, àora, an tra 'd còse provisòrie, ch'a passo, ëd tense s-ciass a cole ch'a duro. Për Gesù Crist, nòst Senior, ch'a viv e ch'a regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, për sèmper e sèmper. Amen.

Duminica 24 dë Stember 2017 - Duminica apress Pancòsta ch’a fà 16
Surtìa 16:2-15; Salm 105:1-6, 37-45; Filipèis 1:21-30; Maté 20:1-16

venerdì 15 settembre 2017

Bon-e Neuve për chi a l’é assià (Vangeli 'd March, 1)


"Prinsipi dl'evangeli ëd Gesù Crist, Fieul ëd Nosgnor" (March 1:1).

“Bon-a fin e bon prinsipi” i disoma a la fin e al prinsipi dl’ann e parèj i auguroma a la gent che tut a-j vada bin, che tut për lor a sia bon. A sarà ‘d sicur parèj s’is butoma sota la protession ëd Nosgnor. An efet a l’é Chiel, Nosgnor Dé, ch’a l’é, coma ch’as dis an latin, ël “Summum Bonum”, ël bìn pì àut, Col ch’a sta al prinsipi e a la fin dël temp, dla creassion, ëd nojàutri uman. La Bibia a prinsìpia soa conta an disand: “Ant ël prinsìpi dla creassion, quand che Nosgnor a l'ha fàit ij céj e la tèra...” (Génesi 1:1). L’evangeli ‘d Gioann a gropa strèit Gesù Crist a Dé e a dis: “Ant ël prinsipi a-i era la Paròla, e la Paròla a l'era con Nosgnor, e la Paròla a l'era Nosgnor. La Paròla a l'era con Nosgnor al prinsipi. Tute le còse a son stàite creà da chila, e a-i é gnente ch'a sia stàit creà ch'a sìa nen stàit creà da chila. An chila a-i era la vita, e la vita a l'era la lus ëd j'òm. E la lus a splendriss an sël top, ma 'l top a l'ha nen podula stenze” (Gioann 1:1-5).

I podria antlora ancaleme a dì parèj: a l’é pròpi da fòj a nen vorèj conòsse e fesse amis ëd Nosgnor Dé, col ch’a l’ha arvelasse pien an Gesù Crist, përchè ch’a l’é da chiel e mach da chiel ch’a ven nen mach nòstra vita, ma tute le ròbe bon-e che mai i podrìo avèjne l’anvìa. L’apòstol Giaco a dis: “Pijé nen 'n bàilo, mè car frej e seur. Tut lòn ch'arseivoma 'd bon e minca don përfet, a ven da l'àut, a cala giù dal Pare dij lum. An chiel a-i é gnun-a variassion né d'ombra 'd cambiament. A l'é chiel ch'a l'ha decidù 'd dene na vita neuva pr' ël mojen dla Paròla dla vrità, përch'i fusso tanme le primissie 'd soe creature” (Giaco 1:16-17).
La vita, an tute soe espression, an tùit ij sò moment, a l’ha ‘n sens mach an Chiel, Nosgnor Dé, ch’a l’é arvelasse pien an Gesù Crist. D’àutri i n’oma nen da manca. Nòstra vita, përchè a l’abia na significassion, a l’ha da vivse an soa prospetiva, guidà sicura da chiel, ch’a l’é ‘l bon bërgé. Chiel a l’é la letra A e la letra Z (e tute j’àutre letre dl’abecé ch’a na stan an mes). 
“Adess tut a l'é fàit. Mi i son l'Alfa e l'Omega, ël prinsipi e la fin. A col ch'a l'avrà sèj, i acordrai ch'a bèiva da la sorgiss dl'eva dla vita sensa ch'a deubia paghé” (Arvelassion 21:6).

I soma assià ‘d na vita ‘d significassion e pien-a: “la sorgiss dl’eva dla vita” as treuva pròpi ambelessì, ant l’Evangeli: "Prinsipi dl'evangeli ëd Gesù Crist, Fieul ëd Nosgnor" (March 1:1). “Evangeli” a veul dì “na bon-a neuva”, o “bon-e neuve”, “për chi ch’a l’ha sèj”.

Ël mëssagi dl’Evangeli a l’é na bon-a neuva përchè an adressa a Col ch’a peul salvé nòstra vita da la futilità e da le conseguense greve dël pëccà: Gesù ‘d Nasaret, ël Crist, visadì Col che Nosgnor Dé a l’ha consacrà për ësse ‘l Salvator dël mond”. Ëd chiel ël Testament Vej a na parla coma “ël sërvent ëd Nosgnor”, col che Nosgnor Dé ‘l Pare a l’ha ampinì ‘d Sò Spirit. “Vardé sì mè sërvent, ch’i l’hai daje fòrsa, col ch’i l’hai sernù e che tant am arlegra. Mè Spirit a l’é posasse an sù chiel. Chiel a porterà la giustissia a le nassion” (Isaia 42:1). Ij sò apòstoj, cura ch’a lo nunsio a diso precis: “...a propòsit ëd Gesù ‘d Nasaret, ché Nosgnor a l’ha consacrà con lë Spirit Sant e ‘d potensa, e ch’a l’é passà da ‘n pòst a l’àutr an fasenda ‘d bin e an varenda tùit coj ch’a j’ero sota la potensa dël diav, përché Nosgnor a l’era con Chiel” (At 10:38).

Ëdcò ancheuj, Gesù “a passa da ‘n pòst a l’àutr” an nòst mond (për ël mojen ëd sò dissépoj fedej) “an fasenda ‘d bin” e an varenda, an liberand dj’òm e ‘d fomne dal domìni dël pëccà e ‘d Sàtana. Vera, a-i é ‘d gent ch’a fà ancora dë schergne quand ch’a sent ës mëssagi, ma lolì a peul capité mach përché ch’a son bòrgno dëdnans a la realità dël mal ch’a-j ten përzoné e ch’a-j condission-a, gavandje minca na libertà génita, la libertà ‘d sò spirit. Mach Gesù Crist a peul rendne lìber. Gesù a dis: “A l'é për lòn che se 'l Fieul av rend lìber i sareve lìber përdabon” (Gioann 8:36). Gesù a l’é l’etern Fieul ëd Nosgnor che: “a l'é sveudasse, a l'é bassasse coma 'n servidor, a l'é dventà parèj 'd tùit j'àutri, òm fra j'òm” (Filippèis 2:7). A l’é fidandse dël tut a Chiel (a sò vita, soa mòrt e soa arsurression), a l’é andandje dapress a lòn ch’a mostra con ubidiensa e fiusa, che nojàutri i podroma anluminé nòstra vita ‘d sens e ‘d prospetiva. Lassomse nen ësvarié da gnente e da gnun: costa-sì a l’é la còsa la pì amportanta ch’a-i sia an nòstra vita.
Preghiera
Nosgnor! I veuj dé ‘n neuv prinsipi a mia vita, i veuj consacrela a Ti, ch’it ses ël Signor dël temp e dla vita. I veuj consacré a ti tut lòn ch’i son e ch’i faso, coj ch’a-j veulo bin, tut lòn ch’i l’hai. Fà che, an arseivend la nuritura ‘d Toa Paròla, mi i peuda esse ‘d benedissio për j’àutri; ch’i peussa fedel rendje na testimoniansa a l’Evangeli coma ‘n dissépol génit ëd Gesù Crist, mè Signor e Salvator. Amen.


Duminica 17 Stember 2017 - Duminica apress Pancòsta ch’a fà 15


venerdì 8 settembre 2017

Un débit d’amor (Roman 13:8-10)


“Avèje nen ëd débit foravìa che 'd volejve bin l'un a l'àut, përchè col ch'a veul bin a j'àutri a l'ha adempì la Lej, përchè 'l nen comëtte adulteri, 'l nen massé, 'l nen robé, 'l nen dì 'l fàuss, ël nen invidié, e tùit j'àutri comandament, as peudo compendié an sta paròla-sì: It voreras bin a tò pròssim com' a ti medésim. L'amor a fa nen ëd mal al pròssim: donque, 'l compiment dla lej a l'é l'amor” (Roman 13:8-10).


Combin ch’a sìa vera che ‘l sagrinesse a paga nen ij débit, ij débit da paghé a son un sagrin për sèmper pì ‘d gent. A l’è ‘dcò n’àutr proverbi piemontèis ch’an arciama a la ment che “Ij débit e ij pecà a chërso sèmper”, dzurtut ij débit dlë Stat, ch’a son ësmisurà e ch’an fan paghé con ëd taje sèmper pì àute.

Un dij test bìblich dë sta Duminica a dis: “Avèje nen ëd débit foravìa che 'd volejve bin l'un a l'àutr”. La Paròla ‘d Nosgnor an dis che l’amor a l’é tanme ‘n débit ch’i l’oma da paghé j’un j’àutri e che mai i podrìo dì ch’i l’oma saldalo dël tut.

L’apòstol Pàul a anandia ‘l capìtol tërdes ëd costa litra ai cristian ëd Roma con n’esortassion a dzoblighé ij nòstri dover anvers lë Stat, che chiel a j’arconòss ch’a l’ha la fonsion ëd sicuré l’órdin ant la società. Lolì a l’é giust conform a la volontà ‘d Nosgnor: i l’oma bin ëd débit anvers lë Stat e da lì i podoma nen ëscapé. Peuj l’apòstol a passa a fortì ch’a l’é dzurtut l’amor d’esse ‘n débit-dover ch’i l’oma da paghé a nòst pròssim. L’om-ne mai considerà l’amor da costa prospetiva-sì? L’amor a l’é quaicòsa ch’i të deuv, un débit ch’i l’hai anvers ëd tì. Se tuti a rasonèisso dë sta manera-sì, pensé mach a coma sarìa bel ësto mond! An efet, tuti i rasonoma ‘d na manera diversa da cola-lì. L’om-ne mai sentì quaidun ch’a dis: “I l’hai mai arseivù quaicòsa da j’àutri, e a lor i-j deuv gnente!”. A l’é pa nen parèj. A sarìo tante le rason dël dover ch’i l’oma ‘d vorèje bin a j’àutri e i l’oma gnun-a giustificassion për nen felo e fin-a ant ël cas ch’i fusso nen arcambià.

Ël débit d’amor ch’i l’oma anvers a j’àutri a sarà mai dël tut pagà, a l’é sèmper dovù. I l’oma da paghé d’àutre sòrt ëd débit e, dòp un pò ‘d temp i na saroma bin solevà, përchè col débit i finiroma ‘d paghelo. Ël débit d’amor, contut, a séguita për sèmper e i l’oma da paghelo minca dì. Usura? Strossinagi? Un pèis ch’as peul nen soportesse? Nò: a l’é na folairà mach a penselo: l’amor a l’é nen un fardel da portesse. A l’é quaicòsa ch’i l’oma, vera, da butesse d’impegn a felo, ma Nosgnor Gesù Crist a dis: “...përchè mè giov a l'é belfé ‘d portelo e mè càrich a l'é nen grev" (Maté 11:30). Paghé cost nòstr débit d’amor a consuma nen nòstre arsòrse ma, an efet, cora ch’i doma d’amor, nòstre arsòrse a dvento pì gròsse. i dventoma pì rich, pì sgnor, pì rich ëd coj tesòr che Nosgnor Dé a-j considera ij pì amportant. Quand ch’as dà d’amor, i dovrìo bin penseje nen ai profit personaj ch’i na podrìo tiré fòra, ma, coma ch’a dis la Bibia për la saviëssa: “La saviëssa a l’é pì lucrosa che l’argent, it na faras seurte pì ‘d profit che da l’òr” (Proverbi 3:14).

Ij cristian a dovrìo dé amor pròpi an cola manera-lì. A lolì lor a son obligà dal comandament ëd Crist, da l’amor che Nosgnor Dé e ‘l Crist a l’ha anvers a lor, da la relassion foravìa ch’a-j grupa coma ‘d fieuj ëd Nosgnor, frej e mèmber dl’istess còrp. Gnente da men-o che st’amor-sì a l’é lòn ch’a l’ha da fé sté ansema le gèise ‘d Crist. A l’é “ël vincol dla përfession” che lor a n’han da manca për soa consolassion ëd lor e onor, ma ‘dcò për dimostré la vrità ‘d soa confession ëd fej. “Arvestive d’amor, che tut a gropa ansema e a përfession-a” (Colossèis 3:14).

Sto-sì a l’é ‘l motiv ch’i l’oma ‘l dover d’esse volenté ‘d sërvent dj’un j’àutri, ch’i pregoma j’un për j’àutri, ch’i portoma ‘l fardel j’un dj’autri, ch’is soportoma e ch’is doma da fé për fé tut lòn ch’i foma ant la mej manera për la glòria ‘d Nosgnor. Ël comandament ëd Gesù Crist a l’é sèmper neuv, neuv minca dì ch’a passa, e ch’a passerà mai ‘d mòda. Gesù a dis: “I veuj deve 'n comandament neuv, visadì, ch'iv veule bin l'un l'àutr, e che coma mi i l'hai amà vojàutri, i l'eve da ameve l'un l'àutr. An sossì i conossran tuti ch'i seve 'd mè dissépoj, visadì për l'amor ch'i l'avreve an tra 'd voi” (Gioann 13:34-35). L’amor ëd Gesù për Nosgnor Dé ‘l Pare e dël Pare anvers a sò Fieul a l’é ferm e sicur, e l’istess a l’ha da esse la relassion dij cristian an tra ‘d lor.

L’amor a rendrà sèmper ëd profit e a l’é dovù, fin-a an cél e për tuta l’eternità. Tutun, as trata nen mach dl’amor anvers ij frej e le seur ant la fej, ij cristian, ma d’amor anvers a fà nen chi ch’a sìa, anvers nòst pròssim. L’amor a l’é ‘n débit ch’i l’oma anvers tùte le creature uman-e sensa distinsion. I l’oma tuti l’istess sangh e i soma stàit tuti fàit a l’imagine ‘d Nosgnor. I soma part dl’istessa famija, dl’istess avzinagi. I soma ciamà a voleje bin fin-a ai nòstri nemis. “Parèj, donca, damentre ch’i n’oma ‘l temp, foma ‘d bin a tuti, ma dzurtut a coj ch’a son ëd la famija dla fèj” (Gàlat 6:10); “L’amor a l’ha ‘d passiensa e ‘d bel deuit; l’amor a patiss nen d’anvìa, as vanta nen e a l’ha gnun-a superbia, a l’é nen grossé e a agiss nen pr’ interesse; a s’anrabia nen e as la pija nen. A l’é nen content d’ingiustissie, ma a s’arlegra dla vrità. L’amor a s’arend mai, a perd mai la fej, a l’ha sèmpre dë speransa, e a ten dur an minca circostansa” (1 Corint 13:4-7).

Ij Des Comandament a son n’abresé dla Lej ëd Nosgnor. Ël Decàlog a peul ëdcò esse condensà an doi comandament: l’amor për Nosgnor Dé e l’amor për nòst pròssim. Soa sìntesi la pì granda as concentra ant ël tèrmin “amor” ch’a n’é sò contnù. Cost amor compì i lo trovoma an Gesù Crist, e a chiel i foma apel për arsèive, grassie a chiel, cola giustissia, col “esse giust dëdnans a Nosgnor Dé” che da noi istess i l’avrìo mai poduje rivé për motiv dla corussion ch’a l’é càusa dij nòstri pëccà.

Preghiera: Nosgnor, fame amprende a dé amor coma ch’i dovrìa e coma ch’a conven an tò regn. Fame amprende a dé amor coma ch’it l’has fàit an Gesù Crist, mè Signor e Salvator. I. Nosgnor! Dane 'd fidene a ti con tut nòst cheur; përchè ti 't butes contra a j'orgojos ch'as fido mach ëd soe forse, ma it bandones mai coj ch'as vanto 'd toa misericòrdia. Për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e ch'a regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.
Leture për ësta Duminica 10 'd Stember: Surtìa 12:1-14; Salm 149; Roman 13:8-14; Maté 18:15-20

mercoledì 30 agosto 2017

Buté torna an pé la Tor ëd Babel



A sarìa pròpi bel da vëdd-se pas e unità an tut ël mond: a l'é quaicòsa da susté, e a son da laudesse tùit ij tentativ ch'as fan a cola mira. Ël problema a l'é che quand che j'uman a-j buto le man, j'arzultà a son nen pròpi lòn ch'i podrìo spetess-ne, ma a na seurt soens quaicòsa 'd përvers ch'a l'é pes che la situassion ëd partensa.
I dovrìo bin amprende lòn ch'an mostra l'episòdi biblich dla Tor ëd Babel. 
Lesoma lòn ch’a l’era rivaje: "An tuta la tèra as parlava na sola lenga e as dovrava le mideme paròle. An migrand anvers orient, l’umanità a l'ha trovà na pian-a ant ël paìs ëd Sinear e a-i son ëstabilisse. A l'han disse l'un a l'àutr: "Fomse d’ mon cheuit al forn". Parèj a l’han comensà a dovrè ‘d mon al pòst dle pere e 'd bijum al pòst ëd la caussìn-a. Peui a l'han dit: "Fomse na sità e na tor ch'a riva fin-a an cél, tant da fesse (për nojàutri) 'n nòm e për nen dispërdse për tuta la tèra". Ma Nosgnor a l'é calà giù a vëdde la sità e la tor ch’a l’avio ancaminasse a fé. E Nosgnor a l'ha dìt: "Se coma 'n sol pòpol, sti-sì, ch'a l'han mach na lenga, a son ancaminasse a fé st'imprèisa-sì, antlora për lor a-i sarà pì gnente d’inpossibil ch'a podran fé. Caloma giù e angarbojoma soa lenga ‘d lor tant ch’a sio pì nen bon a capisse l'un l'àutr. Parèj Nosgnor a l'ha sbardlaje da là an sla facia 'd tuta la tèra e a l'han chità a fé la sità. Për lòn, d'antlora 'l nòm ëd col pòst a l'é stàit Babilònia, përchè pròpi là Nosgnor a l'avìa confondù la gent con ëd lenghe diverse, e përchè da là Nosgnor a l'ha sbardlaje për tuta la tèra" (Génesi 11:1-9).
Lòn ch'a l'é capitaje, a Babilònia, an efet, a l'é n'amoniment fòrt contra dij progèt utopìstich, ij "castel an ària" ch’as fan e ch’a mostro mach l'arogansa testarda 'd vorèj dovré la polìtica, l'economìa o magara na religion fàussa për rivé a n'unità dël mond da nojàutri sensa gnun-a considerassion ëd Nosgnor Dé e ‘d soa Paròla. Ël fàit a l’é ch’i soma pì nen bon a dé fòrma da nojàutri a na vera pas e unità, përchè l’abilità a cola mira i l’oma giogass-la a la Croa e fin tant ch’i artornoma nen a nòst Creator e ch’i dovroma ij mojen precis che chiel për lòn a l’ha stabilije, l’arserca ch’a fà l’umanità dl’unità global, a seurtirà mach ant ël càos, an na completa bancaròta, a andrà a rabel.
Conform a la Bibia, l’umanità, sensa dubi a riussirà a la fin a buté an pé un regn dël mond antregh, ma a sarà nen na “bon-a riussìa”, a sarà n’ilusion. Ëd col regn a na sarà na sfaussarìa, na contraffassion (cfr. Arvelassion 13:816:917:8) e Nosgnor Dé a lo camperà giù. A sarà sò giudissi contra n’umanità arvirosa. A sarà peui chiel, a la fin, e nen nojàutri, a buté ansema l’umanità sota sò govern giust: collì a sarà l’ùnich regn ch’a dura (Arvelassion 21).
Ant ël lìber dël profeta Daniel, la vision ch’an dà Nosgnor a l’é ciàira: “Ant la manera ch’it l’has vëddù ‘l fer e la crèja da teracheuita mës-cià tut ansema, përparèj doe volontà as mes-ceran ant la smens ëd l’òm, ma a podran pa tense ansema, parèj coma ‘l fer as mës-cia mai con la crèja. Al temp ëd costi rè, ël Dé dël cel a drisserà un regn ch’a sarà pa pì dësblà, e sto regn a passerà pa an le man ëd n’àutr pòpol: a craserà e a arduverà a nen tuti coj àutri ream ma chiel istess a resterà për sèmper” (Daniel 2:43-44).
L’istessa vrità a peul esse aplicà ‘dcò a qualsëssìa situassion anté che j’uman a serco ‘d fé ‘l bin. Quand che Nosgnor e l’Evangel a l’é gavà fòra da nòstre assion caritative, e i sercoma’d fé le ròbe a nòstra manera, i butoma an pé na contrafassion dël bin ch’a peul nen esse ‘l bin ùltim dle part ch’a na son amplicà.
Lòn ch’i l’oma da fé a son nen ëd progèt globaj ma d’amprende a pensé e a fé lòn che Nosgnor Gesù Crist an mostra, e lolì a parte da nòstra vita coma ij sò dissépoj fedej, deje al mond na bon-a testimoniansa a cola mira. A sarà Nosgnor che lòn ch’i l’oma sëmnà, bele s’a l’é cit, a lo moltiplicherà a soa glòria e për ël bin ëd tuti.

Leture bìbliche për ësta sman-a: Surtìa 3:1-15; Salm 105:1-6, 23-26, 45; Roman 12:9-21; Maté 16:21-28

Preghiera: Nosgnor tut-potent e fòrt, autor e dator ëd tut lòn ch'a l'é bon: fà l'enta an nost cheur ëd l'amor për Tò Nòm; fà chërse in noi la vera religion; nuriss-ne con minca bontà; e fà ch'i pòrto 'l frut ëd euvre bon-e; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

giovedì 27 luglio 2017

Ël regn ëd Nosgnor pian pian a chërs (30/7/2017)

Abresé: “Venta avèj passiensa!” as dis quaivòta con granda saviëssa, ma la passiensa soens an ëscapa. I vorìo avèj le còse tute e sùbit, ma për tante ròbe, a-i veul sò temp, dzurtut s’a son ëd ròbe ‘d valor, ëd ròbe ch’a l’abio da esse ‘d qualità coma na polenta ch’as ha da toirela për ore! L’efet benéfich dl’Evangeli ‘d Gesù Crist a l’é sicur, ma a veul ëdcò sò temp. A l’é lòn che Gesù a armarca ant le paràbole ch’i lesoma e comentoma ancheuj.
La gent, ëd sòlit, ëd passiensa a n’ha bin pòca: a veulo vëdde dj’arzultà “tut e sùbit”, dzurtut përchè, a dis ëdcò, a pàira nen, “a l’ha pa ‘d temp da sgairé”. Sossì a l’é ‘n problema dël tut modern. Na vòta, për mangé ‘d bon-a polenta as la deuvia toiré për ore. Chi é-lo ch’a lo fà ancora ancheuj? Adess i catoma la polenta ch’a l’é pronta a la minuta o, se pròpi i vorsoma fela a la veja manera, i l’oma na toiritriss automàtica.

Ij nòstri vej a disìo che “la passiensa a nass ant j’òrt”, opura “Con la passiensa, la feuja ‘d mor a dventa seda”. A l’é pròpi vera: s’i veule vëdde quaicòsa ‘d bon i l’eve da travajé dur coma ij campagnin e con costansa. I l’eve da angageve: ij métod ëd “chërsùa ràpida” a conven-o fin-a a na certa mira. A lo disìa già l’apòstol Giaco, quand ch’a scrivìa a propòsit dl’artòrn ëd Gesù:
“Ora, donca, mè frej e seur, speté con passiensa fin-a a l'artòrn dël Signor. Vardé coma ij campagnin a speto 'l frut pressios dla tèra con passiensa, fin-a ch'arsèivo la pieuva dla prima e dl'ùltima stagion. Vojàutri 'dcò ten-e passiensa, conforté vòstri cheur, përchè l'artòrn dël Signor a l'é davzin. Lamenteve nen j'un dj'àutri për ch'i sie nen condanà. Vardé: ël Giudes a l'é già a la pòrta, Pijé pr' esempi d'aflission e 'd passiensa ij profeta ch'a l'han parlà an nòm dël Signor. É-lo nen vera ch'i foma stima ch'a son beà coj ch'a l'han soportà con fòrsa dij patiment? I l'eve 'dcò sentì dla passiensa 'd Giòb e i seve lòn che a la fin Nosgnor a l'ha acordaje, përchè Nosgnor a l'é pien ëd compassion e 'd misericòrdia” (Giaco 5:7-11).
Ant le paràbole Gesù a pija l’esempi ‘d còse dij tùit ij dì për dene ‘d lession ans ëd realità spirituaj. A l’é ‘l cas dle paràbole ch’i meditoma sta Duminica: “La paràbola dla smens ëd senëvra” e “La paràbola dël chërsent”, an Maté 13. A diso:
“A l'ha proponuje n'àutra paràbola e a l'ha dije: "Èl regn dël cél a smija a la smens ëd senëvra che n'òm a l'ha pijà e sëmnà an sò camp. E combin ch'a sia la pi pcita tra tute le smens ch’i leve, quand ch'a chërs, a vniss la pianta la pì àuta ch'a-i sia e a dventa 'n erbo, dë manera che j'osej dël cél a-i ven-o a fé ij sò ni an sij branch".

A l'ha dije n'àutra paràbola: "Èl regn dël cél a smija al chërsent che na fomna a pija e a mës-cia con tre mzure 'd farin-a, fin-a tant ch'a sia tut' alvà".
“Ël regn dël cél” a l’é n’àutra manera che la Bibia a dovra për arferisse al Regn ëd Nosgnor Dé, le còse ch’a l’han ëd valor, un valor etern. Tut a veul ël sò temp, fin-a le còse ‘d Nosgnor. Nosgnor a l’ha sernù ‘d fé, an ësto mond, le còse gradatament. Le còse a nasso, a chërso e, a sò temp, a pòrto ‘d frut ...e a son le còse ch’a l’han pì ‘d valor. L’istess la lòta contra ‘l mal ch’a-i é ant l’òm, ch’a l’ha da esse soens quaicòsa ch’a j’é dà travajene dzora con passiensa, përchè ch’ël bìn a buta ‘d rèis përfonde, ch’a ven-a mur.

Ël trionf final ëd Nosgnor Dé ch’a giudica e ch’a salva, a l’é l’arzultà d’un perìod ëd chërsùa longa: lolì Gesù a veul bin armarchelo. La chërsùa dla pianta ‘d senëvra e l’euvra dël chërsent (alvà, o liévit) ch’a fà fërmentè la pasta e a ch’a veulo ‘d temp, a son d’ilustrassion.

L’euvra ‘d Nosgnor an ësto mond, cola ch’a fà për ël mojen ëd l’anunsi dl’Evangeli ‘d Gesù Crist e dlë Spirit Sant ant ël cheur uman, Gesù a la paragon-a a na smens coma cola ‘d senëvra, ch’a smija ch’a l’abia bin pòca importansa (e ch’a l’era la smens pì cita ch’as conossìa antlora). Malgré ch’a l’abia avù ‘n prinsipi ùmil e ch’a l’abia dovrà e ch’a dovra ‘d métod ch’a son bin déboj a j’euj dël mond, ël regn ëd Nosgnor a l’é anandiasse ‘d manera stërmà, ma, a sò temp, a l’é dventà tant grand che gnun a peul nen fé finta ‘d nen vëdd-lo. A l’é tanme j’erbo ‘d senëvra ch’a-i é an Palestin-a, ch’a peudo vnì pì ‘d doi méter d’autëssa.

La paràbola dël chërsent a buta an evidensa l’istess, bele se da n’àutra prospetiva. Un pëssion ëd chërsent a smija ch’a l’é gnente quand ch’a l’é butà ant na gròssa massa ‘d pasta; tutun, ël chërsent a finiss pr’ ambibì, për penetré la farin-a, a la trasforma e a la fà chërse.

L’istess a fà la Paròla ‘d Nosgnor, l’Evangel ëd Gesù Crist, ch’a comensa a chërse pian pianin, ma che peui a pénetra e a trasforma na përson-a e na società antrega. Gioann Crisòstomo, n’antich e famos predicator cristian, a disìa: “Ël chërsent, bele sa l’é coma sotrà, a dëspariss nen. Pòch a pòch a trasforma la massa antrega coma ch’a dovrìa esse për serve j’uman. L’istess a càpita con l’Evangel”.

Nojàutri cristian i chërdoma a la potensa dla Paròla ‘d Nosgnor për cambié, trasformé ‘l cheur uman, ch’a l’é gram, e pòch a la vòlta, a rendlo a la dignità ch’a l’avìa quand che Nosgnor Dé a l’avìa crealo, ma che adess a l’é rovinà dal pëccà. I lo chërdoma e i n’avoma ‘d testimonianse sensa nùmer. Përdom-se mai ‘d coragi: ël regn ëd Nosgnor a chërs e a trionferà. Che ij sò nemis as faso gnun-e ilusion!

Terminoma con la letura dël Salm 104

104. Con tut mè cheur i veuj laudete, Nosgnor, mè Dè. Lë scritor a làuda Nosgnor coma 'l Dominator dël mond ch'a susten minca vita.
Con tut mè cheur i veuj laudete, Nosgnor, mè Dè, perchè Ti 't ses grand! It l'has arvestite d'onor e 'd majestà! It ses vestìte con na ròba 'd lus e TI 't dëspieghe la tenda steilà dël cél; Ti 't ranges le trav dle stansie ch'a son dzura 'd tò palass an sij nebion dla pieuva. Ti 't fase dle nivole tò cher, ti 't cavalche dzura j'ale dël vent. Ij vent a son ij tò mëssagé e le fiame dël feu a son le toe servitriss. It ses stàit Ti a pogé ìl mond an soe fondassion: a l'é për lòn che l' mond a podrà mai esse dësbogià. It ses stàit Ti a quaté la tèra con ëd j'océan e a fissé le aque ch'a stan dzora le montagne an cél. A Tò comand j'aque a son filà via, al son ëd tò tron a l'han slongà 'l pass. Le montagne a l'han levasse an àut e le val a son sbassasse fin-a al livel che Ti 't l'avìe stabilì. Peuj Ti 't l'has fissà un confin frem pr' ij mar, ch'a quatèisso mai pì la tèra. It ses Ti ch'it fase che le surgiss a vërso d'eva ant ij ravin, parèj che ij torent a scoro giù da le montagne. Peuj a son lor ch'a procuro d'eva da bèive për tute le bestie, e j'aso servaj a-i pasio soa sèit (...) Che tùit ij pecator a dësparisso da la facia dla tèra; che coj ch'a son gram a scomparisso për sèmper. Che tut lòn che mi i son a làuda Nosgnor! Laudé Nosgnor!” (Salmi 104:1-11, 35).
Pregoma: Nosgnor! Protetor ëd tuti coj ch'as fido an Ti, e che sensa 'd ti a j'é gnente ch'a sìa fòrt e ch'a sìa sant: aumenta e moltiplica an sù nojàutri Toa misericòrdia; a che, con Ti come nòst governator e guida, nojàutri i peussa passé a travers lòn ch'a l'é provisòri e ch'i perda gnente 'd lòn ch'a l'é etern, për Gesù Crist, ch'a viv e regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sul Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.

Duminica 30 ‘d Luj 2017 - Duminica ch’a fà eut apress Pancòsta - Leture: Genesi 29:15-28; Salm 105:1-11, 45; Roman 8:26-39; Maté 13:31-33,44-52

sabato 22 luglio 2017

Ëd gramëgna ant ël camp ëd Gesù (23/7/2017)

Abresé. Ij nòstri vej ch’a travajavo an campagna a savìo bin lòn ch’a l’era la gramëgna, o ‘l gramon, l’euvra dle erbe grame ant ij sò camp. A disìo: “ël gramon a ven pì prest che ‘l gran”. La saviëssa antica i farìo bin a amprendla përchè ‘d gramëgna a-i na j’é ‘dcò ant ël camp dla religion, e tanta. Lòn ch’a l’é da fé a col rësguard? Dla gramëgna da la mira spiritual an na parla Nosgnor Gesù Crist ant na paràbola ch’as trova an Maté 13. A l’é lòn ch’i vorsoma lese e medité ancheuj
Ij nòstri vej ch’a travajavo an campagna a savìo bin lòn ch’a l’era la gramëgna, o ‘l gramon, l’euvra dle erbe grame ant ij sò camp. A l’é parèj che an piemontèis as dis: “Tachesse coma la gramëgna”, “esse coma ‘l gramon”, “esse pegg che ‘l gramon”, “ël gramon a ven pì prest che ‘l gran”. As trata d’un fenòmeno ch’a càpita ‘dcò për le còse spirituaj, për ël travaj che Nosgnor Gesù Crist a l’é anandiasse a fé an tra l’umanità e che chiel a l’armarca bin an soa paròla. A l’é për lòn ch’i l’oma ant ij vangej “la paràbola dla gramëgna”, cola ch’i lesoma e meditoma ancheuj.

La Paròla ‘d Nosgnor, ch’i la trovoma ant la Bibia, a l’é na bon-a smens ch’a peul porté n’arcòlt bondos. Ch’a chërsa e ch’a pòrta col frut, contut, a dipend da la sòrt ëd terèn anté ch’a l’é sëmnà. Nen tuti coj ch’a l’arsèivo, purtròp, a son na bon-a tera. I l’oma vëddulo la sman-a passà ant “la paràbola dël Sëmnor e dij diversi teren”. La pianta dla Paròla ‘d Nosgnor, contut, a l’ha nen na vita fàcil an ësto mond. Chiel a l’arconòss bin. Bele quand ch’a l’é chërsua ant na bon-a tèra e a-i saría ‘n bel racòlt, a-i é sèmper quaidun ch’as dà da fé për buté ‘l baston ant le roe, për essje d’antrap. Ant la paràbola ch’i lesoma ancheuj Gesù a parla ‘d quaidun che ant un bel camp ëd gran a l’avìa sëmnà, dë scondion, d’erba grama. Vëddoma.
La paràbola dla gramëgna. “Gesù a l'ha 'dcò proponuje n'àutra paràbola e a l'ha dit: "Èl regn dël cél a smija a n'òm ch'a l'ha sëmnà an sò camp dla bon-a smens. Antramentre che tùit a dormìo, a l'é vnuje un nemis cha l'ha sëmnà ëd gramëgna an mes dël forment ëd col camp e peui a l'é scapà via. E quand che la smens a l'é brojà e a l'ha frutà 'd gran, a l'é vëddùsse 'dcò la gramëgna. Antlora ij servitor dël padron a l'han dije: "Signor, has-to pa sëmnà 'd bon-a smens an tò camp? Coma va-lo donca ch'a-i é 'd gramëgna?". E a l'ha dije: "A l'é 'l nemis ch'a l'ha fàit lòn". E i servitor a l'han replicà: "Veules-to ch'i andom' a sarbielo?". "Nò, përché, an cheujand la gramëgna, i podrie 'dcò sreisé ël forment. Lasseje chërse tùit doi ansema fin-a a la mësson. A la mësson i diraj aj mëssoné: 'Levé prima la gramëgna e gropela an gerbe për brusela, ma peui fé 'l gran e ambaronelo ant ij mè grané'" (...) Antlora Gesù a l'é slontanasse dal pòpol e a l'é intrà antëcà, e ij sò dissépoj a son vnù da Chiel e a l'han dije: "Spieghene la paràbola dla gramëgna ant ël camp". A l'ha rësponduje: "Col ch'a l'ha sëmnà la bon-a smens a l'é 'l Fieul ëd l'Òm, Ël camp a l'é 'l mond; la bon-a smens a l'é la gent dël Regn. L'erba grama a l'é la gent dël malign, e 'l nemis ch'a-j sëmna a l'é 'l diav. La mësson a l'é la fin dël mond e ij mëssoné a l'é j'àngej. Tanme as sarbia l'erba grama e as la fa brusé, a sarà l'istess a la fin dël mond. Ë Fieul ëd l'Óm a mandrà ij sò àngej e lor a sarbiaran da sò Regn tut lòn ch'a l'é càusa 'd pecà ansem a coj ch'a fan lòn ch'a l'é nen giust, e a-j campran ant la fornas anvisca andoa a-i sarà 'd pioré e 'd schërziné 'd dent. Antlora ij giust a bërlusëran com ël sol ant ël Regn ëd sò Pare. Chi ch'a l'ha d'orije për sente, a farìa bin a sente” (Maté 13:24-30,36-43).
Antlora, dòp d’avèj dëspiegà la paràbola dla smens e dij diverse sòrte ‘d teren, Gesù, an parland a la gent ch’a l’era assamblassje dantorn, a dovra torna la curnis dl’agricoltura për la paràbola ch’a riguarda la gramëgna sëmnà e ch’a chërs an tra ‘l gran. Tutun, la relassion che sta figura a l’ha con ël Regn ëd Nosgnor lor a la capisso nen. Parèj Gesù, ancora na vira, a dëspiega an privà, ai sò dissépoj la significassion ëd lòn ch’a l’avìa contà.

Lòn ch’i vëddoma sùbit an costa paràbola a l’é l’euvra dël nemis. L’euvra ‘d Gesù, ij dissépoj ëd Gesù e ‘l Regn ëd Gesù as treuvo ant un mond ch’a l’é sota l’atach ëd Sàtana. Sàtana a l’ha gnun-e intension ëd lassé ‘n pas le bon-e ròbe ch’a fà Gesù. Sàtana as propòn ëd guasté, antamné, e miné l’euvra d Gesù. Sàtana a veul “slonghé con d’eva” la testimoniansa ‘d sò dissépoj. A dovra la covertura dlë scur për fé, dë scondion, soe euvre maléfiche. Gesù a dà gnun-e ilusion ai sò prim dissépoj, e gnanca a nojàutri, che soa potensa a rendrà ‘n belfé la vita ‘d coj ch’a-j van dapress e che la gent as mugerà fàcil dantorn a chiel tanme ‘d feje përchè chiel a-j cangia. Fin-a dal prinsipi Gesù an fà pijé cossiensa dl’oposission e dij problema causà dai dissépoj fàuss. Gesù a sà bin che sò Regn a sarà sogetà a l’euvra ‘d corussion dël diav, e lolì i l’oma da savèjlo ‘dcò nojàutri.

Gesù a adressa l’atension dla gent anvers na situassion dla vita an campagna ch’a l’é bin dròla. A-i è ‘n contadin, ë n padron ëd n’asienda agrìcola, ch’a l’ha sëmnà ant ij sò camp ëd bon-a smens e che për lòn a së speta ‘n bon arcòlt, ma ch’a l’ha ‘n nemis ch’a-j fà ‘d brut ëschers. “Antramentre che tùit a dormìo” ël nemis a sëmna an col camp na smens diversa, velenosa e cola smens a chërs. Ël padron ëd col camp ëd lolì as na rend bin cont e quand che ij sò servitor a-j diso: “Veules-to ch'i andom' a sarbielo?", chiel a-j rëspond: "Nò, përché, an cheujand la gramëgna, i podrie 'dcò sreisé ël forment. Lasseje chërse tùit doi ansema fin-a a la mësson”.

L’anterpretassion che Gesù medésim a dà a trata la pì part ëd cola paràbola coma n’alegorìa, na figurassion. A-i é na corispondensa an tra j’aspet ëd cola paràbola con le dimension dël Regn dij céj che Gesù a manifesta an tra j’uman. L’istess che ant la paràbola dël Semnor, Gesù a dis che ‘l Semnor a l’é chiel, ël Fieul ëd l’Òm. L’atività dël sëmné a figura ël sërvissi che chiel a rend a Nosgnor Dé ant l’anunsi e la dimostrassion dla presensa dël Regn ëd Nosgnor, dla presensa ëd Nosgnor Dé che, sovran, a giùdica e a salva. Gesù a l’é ‘l Signor, ël padron, e ij sò dissépoj a son ij sò servitor. Gesù a dovra l’espression bìblica “Fieul ëd l’Òm” ch’a armanda a l’istessa figura ch’a l’é presentà ant ël liber dël profeta Daniel, anté che “ël Fieul ëd l’Òm” a l’é l’agent dij propòsit ëd Nosgnor Dé che sò domini a sarà stabilì apress ch’a l’avrà dësblà j’imperi dë sto mond.

Ël camp anté che Gesù a sëmna a l’é identifica mé “sto mond”, la sfera dla vita polìtica, econòmica, sossial e religiosa ch’a l’era dominà antlora da la potensa dla Roma imperial. L’atività ‘d Gesù a l’é “n’invasion” ëd cola realità, “la sëmna” ‘d n’àutr imperi, col ëd Nosgnor Dé. Cola sëmna a pòrta ‘l frut dla formassion - ant ël mes dë sto mond - ëd na comunità ‘d gent (la cesa cristian-a) ch’a l’é ciamà “la gent dël regn” ëd Nosgnor, na comunità ‘d gent angagià a fé lòn ch’a veul sò rè, Nosgnor Dé e ‘d sò Crist. Costa comunità a viv ant në spassi contestà e as buta an relassion antitètica a coj ch’a son ciamà “la gent dël malign”, ch’a-i son sëmnà dal nemis, ël diav.

Ste doe sòrt ëd gent a staran ansema fin-a a la fin dël mond, quand ch’a-i sarà ‘l giudissi. Antlora, ël Fieul ëd l’Òm (rapresentà sì da j’àngej), “a sarbiaran da sò Regn tut lòn ch'a l'é càusa 'd pecà ansem a coj ch'a fan lòn ch'a l'é nen giust”. Antlora l’erba grama a sarà brusà. La gent dël malign a sarà campà ant la fornas anvisca andoa a-i sarà 'd pioré e 'd schërziné 'd dent”: Ij giust, contut, “...a bërlusëran com ël sol ant ël Regn ëd sò Pare”, la presensa ëd Nosgnor ch’a-j salva. La paràbola a termina con ël sòlit apel a disserne la significassion dle paròle ‘d Gesù e ‘d vive ‘d manera giusta ant ël present con la mira ‘d lòn ch’a rivrà: “Chi ch'a l'ha d'orije për sente, a farìa bin a sente”.

An nòst mond, l’euvra ‘d Gesù a séguita: për ël mojen dl’Evangeli ‘d Gesù Crist, Nosgnor Dé a séguita a ciamé d’òm e ‘d fomne, con soe famije, a fé part ëd na comunità ëd dissépoj ëd Gesù, ch’a amprend a pensé e a vive coma chiel a mostra. Sti-lì a son coj che le Scriture a ciamo “ij giust” o “ij sant”. Ël problema a l’é che an ësto mond a son sortie d’imitassion fàusse dla vrità, dij cristian fàuss e ‘d cese fàusse. A son ëstaite sëmnà “da ‘n nemis”. A l’é nen fàcil fé ‘d distinsion e identifiché “la gramigna” e “dësreisela”. Quaidun a podrìa esse tentà ‘d felo, ma Gesù an na buta an guardia. “Felo nen”, an dis, “mach ant ël Dì dël Giudissi na distinsion a sarà fàita. Për ël moment ver e fàuss a l’han da sté ansema, e ‘l giudissi, fin-a a na certa mira, a l’ha nen da esse ‘l nòstr. A sarà lòn ch’a farà un dì l’istess Gesù: “Tanme as sarbia l'erba grama e as la fa brusé, a sarà l'istess a la fin dël mond. Ë Fieul ëd l'Óm a mandrà ij sò àngej e lor a sarbiaran da sò Regn tut lòn ch'a l'é càusa 'd pecà ansem a coj ch'a fan lòn ch'a l'é nen giust, e a-j campran ant la fornas anvisca andoa a-i sarà 'd pioré e 'd schërziné 'd dent.”

Ancheuj i l’oma da vijé che nòstra condòta a sia conform a la volontà ‘d Nosgnor coma ch’as treuva an soa Paròla scrita, e ‘l rest i l’oma da lasselo a chiel.

I podoma, e sossì a l’é bin giust, preghé con le paròle dël Salm 138: Nosgnor! Ti't ëm esamine e 'm conòsse. Ël poeta a arconòss che Dé, ch’a l’ha crealo, a vëd tut lòn ch'a fa e pensa. Peuj a 'nvita Nosgnor a esaminé soe motivassion, përch' a l’ha fiusa ch’a son pure.
“Per ël diretor dla musica. Salm ëd David. Nosgnor! Ti't ëm esamine e 'm conòsse. Ti 't sas quand i 'm anseto e quand ch'i 'm àusso; fin-a da lontan ti 't conòsse mie motivassion. Ti 't ëm osserve atent quand i viagio e quand i 'm buto a cogé pr' arposé; Ti 't sas tut lòn ch' i faso. A l'é cert che mia lenga a forma nen na paròla, sensa che Ti, Nosgnor, i la conòsse tuta. Ti 't ëm pije an mes, ti 't ëm ëstas danans e darera; Ti 't bute toa man an su mi. Toa conossènsa a va bin dë 'dlà 'd lòn ch'i peudo comprende; a va tant pì an là 'd mi: i peudo gnanca imaginela. Andoa podria-ne andé për scapé da tò Spìrit? Andoa podria-ne stërmeme për scapé da toa presensa? S'i montèissa an su 'l cel, ti 't sarìe ansilà; s'im slonghèissa andoa ch'a stan ij mòrt, varda 'n po', ti 't sarie 'dcò là! S'i dovèissa volé via an su j'ale dl'alba e pijé residensa dl'àutra part dël mar, fin-a là ti 't ëm farìe companìa e toa man drita am ciaprìa. S'i dovèissa di: "Cert ël top am quatrà e la lus a vnirà neuit tut d'antorn a mi", fin-a 'l top a sarìa nen tròp scur përché ti 't vëdèisse, e la neuit a sarìa ciaira tanme 'l dì. It ses ëstàit Ti a feme la ment e 'l cheur; it ses ëstàit Ti ch' it l'has antërsame ant ël vènter ëd mia mare. Mi it rendrai grassie përché lòn che Ti 't fase a l'é dabon fantàstich, maravijos. Ti 't ëm conòsse da la testa ai pé. Ij mè òss at j'ero nen scondù quand ch'i j'ero 'n camin d'esse fàit an segret e i j'ero cusì ansema ant le profondità dla tèra. Ij tò euj a l'han vëddume quand ch'i j'ero drinta l'ùter. Tùit ij dì ch'am son stàit assegnà a l'ero anregistrà an tò liber[5] prima che un ëd lor a fussa vnù a l'esistensa. Nosgnor! Coma ch'a l'é malfé a comprende ij tò pensé a mè rësguard! Coma ch'a l'é granda soa soma total! S'i serchèissa 'd conteje, a sarìo 'd pì che ij granin dla sabia. S'i finissa 'd conteje, ancora i l'avrìa da fé con Ti. Nosgnor! Se mach Ti 't masèisse ij pervers! Slontaneve da mì, vojàutri prepotent. A son arvoltasse contra Ti e a fan mach ëd tromparie. Ij tò nemis a son ëd busiard! Nosgnor! É-lo nen vera ch'i l'hai 'n ghignon coj ch'a l'lhan Ti an ghignon e ch'i dëspressio ij tò aversari? I-j detesto con tant òdio che 'd pì as podria nen! A son ëvnì ij mè nemis! Sogetme a n'esame atent, sonda ij mè pensé. Butme a la preuva e varda lòn ch'am sagrin-a. Varda s' a-i é 'n mi na quej tendensa a l'idolatria e portme an sij senté antich, coj ch'a tradisso nen” (Salm 139).
Pregoma: Nosgnor tutpotent e sorgiss d’ògni speransa! Ti ‘t conosses lòn ch’i n’oma da manca anans ch’it lo ciamo e nòstra gnoransa ‘d ciamè: Abie compassion ëd nòstra debolëssa e, an toa misericòrdia, dane cole còse che nojàutri, an nòstra indegnità, is ancaloma nen ëd ciamete e che an nòstr ësborgniment i podoma nen ciamete; për la dignità ‘d tò Fieul Gesù Crist, ch’a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

Duminica 23 ‘d Luj 2017 - Duminica apress Pancòsta ch’a fà set

Leture bibliche:
Génesi 28:10-19; Salm 139: 1-11, 22-23; Roman 8:12-25; Maté 13:24-30,36-43


venerdì 14 luglio 2017

Seve-ne ‘d bon-a tera për la smens dla Paròla ‘d Nosgnor?


La Paròla scrita ‘d Nosgnor, ch’as treuva ant la Bibia, a l’é quaicòsa d’efet, quaicòsa ëd potent, përchè ch’a l’é ‘l mojen che Nosgnor a l’ha sernù ‘d dovré për realisé ij sò propòsit an tra j’uman. A l’é na smens ch’a l’ha na granda “potensialità”, ma a l’ha da trové ‘d gent ch’a sia “ëd bon-a tèra” për chërse e porté ‘d frut e nen tuti a la son. Ant na paràbola (Maté 13:1-9,18-23) Gesù a parla ‘d lòn ch’a càpita quand ch’a l’é sëmnà.
La Paròla scrita ‘d Nosgnor, ch’as treuva ant la Bibia, a l’é quaicòsa d’efet, quaicòsa ëd potent, përchè ch’a l’é ‘l mojen che Nosgnor a l’ha sernù ‘d dovré për realisé ij sò propòsit an tra j’uman. A l’é na smens ch’a l’ha na granda “potensialità”. A men-a na përson-a a la salvëssa an Gesù Crist e a la cudiss për fela chërse, cola fej. A l’é ‘dcò ‘l mojen për fé che gnun, arfudandla o nen pijandla coma ch’as deuv, a peussa un dì trové dë scuse dëdnans a Nosgnor, përché la vrità, a l’avìo bin nunsiajla e lor a l’han arfudala, rendend-se parèj giustamen castigàbij: a podran nen dì ch’a l’avìo nen sentila.

Vera, la Paròla ‘d Nosgnor a l’é nunsià e adess i la peude sente fin-a an piemontèis! Chi ch’a l’avrìa mai dilo? A l’é na ròba bin dròla, nen vera? Pura a l’é stàit Nosgnor ch’a l’ha butame an cheur ëd felo, e vojàutri adess i la sente. Com é-lo ch’i l’arsèive? Portarà-la ‘d frut an vòstra vita? A l’é lòn ch’i prego Nosgnor ch’a peussa capité.

Bin, a-i é na paràbola ‘d Gesù anté che chiel a comparision-a la Paròla ‘d Nosgnor a na smens ëd gran, na smens che ‘n contadin a l’avìa sëmnala e ch’a l’era tombà an s’ ëd teren motobin divers l’un da l’àutr. A l’é contut mach ant la bon-a tèra che cola smens a l’era chërsùa e ch’a l’avrìa portà ‘d frut. Che sòrt ëd teren sevene vojàutri? Sté a sente lòn ch’a dis Nosgnor Gesù Crist ant la paràbola dël sëmnor, coma ch’as trova ant ël vangel ëd Maté al capìtol tërdes.
La paràbola dël sëmnor. “An col di-lì, apress d’esse sortì dla ca, Gesù a l'é setasse davsin al lagh. Ma tut d'antorn a Chiel a l'é assemblasse tanta 'd cola gent, che Gesù a l'é montà ant na barca për setessje, antramentre che tuta la gent a stasìa an sla riva. A-j contava tante còse an dovrand ëd paràbole e a-j disìa: "Sté a sente! Un sëmnor a l'è sortì për sëmné. E antramentre ch'a sëmnava, dla smens a l'é cascà arlongh ël senté e j'osej a son vnù e a l'han divorala. D'àutra a l'é cascà ant un teren giarin, andoa ch'a j'era pòca tèra, e sùbit a l'é brojà përché 'l teren a l'era nen përfond. Quand ch'al sol a l'é levasse, nopà, ël broj a l'é brusatasse përché a l'avia nen bastansa 'd rèis e a l'é sëccasse. D'àutra smens a l'é cascà an mes a dle ronze, le ronze a son chërsùe e a l'han stenzula. Ma d'àutra smens a l'é cascà ant na bon-a tèra e a l'ha frutà 'd gran, chi sent vòlte tant, chi sessanta, chi tranta. Chi ch'a l'ha d'orije për sente, a farìa bin a sente. (...) Antlora sté a sente lòn ch'a veul dì la paràbola dël sëmnor. Quand che quejdun a scota la paròla dël regn e ch'a la capiss nen, ël malign a ven e as na pòrta vìa lòn ch'a l'era stàit sëmnà an sò cheur: sosì a l'é la smëns ch'a l'era stàita sëmnà arlong ël senté. La smëns sëmnà ant un teren giairin, a l'é col ch'a scota la paròla e ch'a l'arsèiv sùbit con piasì,ma sicoma ch'a l'ha gnuna rèis an chiel istèss e a ten nen dur, quand ch'a ven-o dij sagrin o la persecussion për motiv dla paròla [soa fej] a resist nen e a ven men-o. La smëns sëmnà an mes dle ronze a l'é col ch'a scota la paròla ['d Nosgnor], ma ij crossi për le ròbe 'd sto mond e la sedussion dle richesse a stenzo la paròla, parèj ch'a fruta nen. Ma coj ch'a l'han arseivù la smens an bon-a tèra, a son coj ch'a scoto la Paròla e ch'a la capisso. Coj-li a dàn ëd frut, chi sent vòlte tant, chi sessanta, chi tranta 'd lòn ch'a l'era stàit sëmnà” (Maté 13:1-9,18-23).
Ant la paràbola dël sëmnor, Gesù an mostra che ‘l Regn ëd Nosgnor a comensa con ël sëmné dë smens pressiosa ant ël cheur e ant la ment dla gent. Gesù a veul che ij sò dissepoj (nojàutri cristian) a seurto per nunsié la Paròla ‘d Nosgnor, e ch’a pogio parèj le fondassion ëd sò regn ant ël cheur e la vita ‘d coj ch’a chërdo an sò nòm. Gesù l’ha comandà che soa cesa e regn a fussa stabilìa, fabricà e mantnùa da la predicassion fedel dla Paròla (cola che nojàutri i la trovoma ant la Bibia). Gesù, contut, a vivìa pa fòra dla realità: a savìa che nen tuti, cola smens, a l’avrìo arseivula e che an lor a l’avrìa portà ‘d frut. A l’é nen question dla fòrsa dla Paròla, ma da la qualità dël teren anté ch’a-i tomba. Parèj, an soa paràbola Gesù a arconòss ch’a-i son quatr sòrt sòrt ëd teren, quatr manere ‘d rësponde a la Paròla. Gesù a fà la descrission ëd col ch’a scota la Paròla “për la stra” e ch’a n’é indiferent o ch’a la trascura coma s’a l’avèissa gnun-a amportansa; peui l’auditor “teren pien ëd pere”, ch’as lassa fàcil dëscoragé da “tribulassion o përsecussion”. Peui a-i é ‘l “teren ëspinos”, col ch’a col ch'a scota la Paròla 'd Nosgnor, “ma ij crossi për le ròbe dë sto mond e la sedussion dle richesse a stenzo la paròla”. Gnun dë sti auditor-sì a arsèiv un benefissi ch’a dura da la Paròla. Grassie a Nosgnor, a-i é ‘dcò “la bon-a tera”, anté la Paròla a pòrta ‘d frut bondos.

La “bontà” dël teren a implica l’euvra d’un “vignolant”, ëd n’agricultor diligent ch’ha l’ha prontalo col teren; l’abondansa ‘d frut dla Paròla a implica l’euvra costant dlë Spirit Sant. A l’é, an efet, Nosgnor Dé medésim che, an manera misteriosa, a bogia j’aveniment dla vita ‘d na përson-a për fé ch’a ven-a an contat con soa Paròla. A l’é parèj che chiel an ciama a la salvassion an Gesù Crist e, për fé lòn, as serv ëd mojen divers, na paròla ch’i sentoma, quaicòsa ch’i lesoma, l’assion direta d’un cristian. A l’é nen n’asard, un cas, che vojàutri i steve a sente ancheuj coste mie paròle: a podrìa bin esse ch’a l’é Nosgnor che pròpi adess av parla, ch’av ciama: com é-lo ch’i-j rësponde?

Gesù a parla dë “scoté” e dël “comprende” la Paròla, ch’a son dj’assion dla vera fej, cola ch’a men-a a la conversion dla vita. Na tal fej a l’é ‘dcò ‘n don ëd Nosgnor.

La paràbola dël sëmnor a l’ha nen tant da manca dë spiegassion. Le prime tre përson-e rapresentà a l’han “ël cheur andurì”, ma cola “durëssa” a l’é ciàira ant la prima, col ch’a dimostra gnun anteresse për l’Evangel. Sò cheur a l’é “caussinificà” a la mira ch’a arzist a la penetrassion dla smens, na smens ch’a l’é peui divorà dal Malign, ch’a l’era soens rapresentà da dj’osej.

A-i é peui coj che dla paròla a n’han n’anteresse bin curt: lë scond e ‘l ters teren. Sensa esse bin anreisà ant na bon-a tèra, le piantin-e a arsëcco bin tòst e a meuiro sota la calor dël sol. Ant l’istessa manera a-i é ‘d gent ch’a smijo che la Paròla lor a l’arsèivo con piasì, ma a le prime dificoltà a chito ‘d felo. An d’àutri, coma le piante ch’a son ëstenzùe dal gramon, col’ istessa Paròla a l’é strangolà da le còse dë sto mond ch’a-j tiro, o da l’anvìa për ij sold.

Pura ‘l teren nùmer quat a l’é armarchèivol coma ch’a sia divers da j’àutri. Sto teren “a comprend”, a aceta la smens e a pòrta ‘d frut. A l’é na përson-a che conforma soa vita a l’Evangeli. A l’é la presensa ‘d frut, e pa nen soa quantità, lòn ch’a l’ha ‘d pèis.

Lòn ch’a fà la diferensa an costa bon-a tèra a l’é ch’a pòrta ‘d frut. Gesù a dis nen ch’a peussa nen avèj ‘dcò ‘d pere, o ‘d ronze, ma ch’a-j ampedisso nen ëd porté ‘d frut. Ëd pere o ‘d spin-e i podoma bin troveje ant la bon-a tèra dël cheur d’un chërdent: l’important a l’é ch’a sio tratà e pòch a pòch gavà da lì.

I vorìa terminé mia conversassion d’ancheuj con la letura ‘d na part dël Salm 119, ch’a fà la descrission ëd na përson-a ch’a l’ha bin d’apressiament për la paròla ‘d Nosgnor. A dis:
“Toa paròla a l’é tanme ‘n ciàir pr’ ij mè pass, la lus ch’am anlùmina la stra anté ch’i marcio. I l’hai fàit un giurament, la promëssa ch’i mantnirai: i andrai sèmper dapress lòn che ti ‘t l’has stabilì përchè ch’a l’é giust. A son grève le pen-e ch’i patisso: rendme la sòrt ëd vita ch’it l’has promëttù. Nosgnor! Aceta l’oferta ch’it faso con ij mè làver, e fà ch’i amprendo lòn che ti ‘t l’has progetà. Mia vita a l’é sèmper an risigh, ma im dësmentio nen dë steje dapress a lòn ch’t l’has comandà an toa Lej. Ëd gent maléfica a l’ha prontame un trabucet për feme cascheje andrinta, ma mi i pijerà nen na stra diversa da cola ch’it l’has mostrame. L’ardità ch’i ciaperai a l’é lòn ch’a l’é scrit ant l’Aleansa: a l’é lolì ch’am dà tanta gòj. I compirai con tut mè cheur lòn che ti ‘t l’has decretà, dël tut e për sèmper” (Salm 119-105-112).
Pregoma. Nosgnor! An tòa misericòrdia arsèiv le preghiere ‘d tò pòpol ch’at invòca, e acòrda ch’a peuda conòsse e comprende lòn ch’a l’ha da fé, e che ‘dcò a peuda avèj la grassia e ‘l podej ëd compije con fidelità; për Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e regna con ti e com lë Spirit Sant, un sol Dé ora e për sèmper. Amen

Duminica 16 ‘d Luj 2017 - Duminica apress Pancòsta ch’a fà sesLeture bibliche: Génesi 25:19-34; Salm 119:105-112; Roman 8:1-11; Maté 13:1-9,18-23.