martedì 17 luglio 2018

Chërde o nen chërde? (43, March 8:10-13).

“A l’é Nosgnor ch’a l’ha da dimostreme, con un miràcol dal cél, ch’a l’è vera lòn che la Bibia a dis a propòsit ëd Gesù, dësnò i chërdrai pa an chiel”. Costa sì a l’é la reassion tìpica nen ëd coj ch’a vorìo chërde ma ‘d coj ch’a l’han gnun-a intension ëd chërde e che Nosgnor a lo dësfido. Coj-lì a troverìo sèmper na scusa për nen chërde, gnanca dëdnans al miràcol pì strasordinari! Còsa ch’a-j rëspond Nosgnor Gesù Crist a ‘d gent parìa. Vardomlo dal test dl’evangeli ëd March 8:10-13.
“Sùbit apress a l'é montà ant un barchet con ij Sò dissépoj e a l'é andàit ant la region ëd Dalmanuta. Quand ch'ij Farisé a l'han sentì ch'a l'era rivaje Gesù, a son vnù da chiel e a l'han comensà a fé 'd polémiche. Për butelò a la preuva a l'han ciamà 'd mostreje 'n quai segn miracolos dal cél përchè a-j dimostrèissa Soa autorità. Antlora Gesù a l'ha sospirà përfond ant Sò spirit e a l'ha dit: "Përché sta generassion-sì séguita-la ciameme 'd fé 'd miràcoj? Iv diso la vrità, ch'a-j na sarà acordà gnun ëd sòrt. E chitandje, a l'é torna montà ant ël barchet, e a l'é passà a l'àutra riva” (March 8:10-13).
Ëd Crist, ëd salvator, a-i na j’é tanti! Vera: a-i na i-è tanti ‘d Crist fàuss, d’imitassion fàusse, ma a-i é ‘l Crist genit, l’unich ver, col ch'a l'è nunsià e dëspiegà ant la Bibia! An ësto mond i l’oma da manca ‘d disserniment, tant: i dovoma pa da fesse ancanté da ‘d Crist fàuss. Gesù medésim a l’avìa bin dine ‘d pijess-ne varda: “Antlora se quaidun av dis: "Varda, ël Crist a l'é 'mbelessì!" o "A l'é ambelelà!", chërdje nen, përché a seurtran fòra 'd fàuss Crist e 'd fàuss profeta ch'a faran ëd grand portent e miracoj tant da dëstradé fin-a ij sernù, s'a fussa possìbil. Ma pijevene guarda, vardé, i l'hai divlo d'avans“ (March 13:21-23).

Bin ch'a sia vera tut sossì, i dovoma nen tombé da la banda opòsta: avèj tròp sens critich, esse, coma ch'as dis, iper-critich, lòn ch'a podrìa fin-a esse na maladìa. Coj ch’a l’han ciapala a diso ‘d chërde a gnun, ëd sospeté 'd tut e 'd tuti, ch’i vivoma ant un mond ëd busiard, che la vrità a esist nen o ch’a l’é mach na fabricassion ëd coj che, con lòn, a veurìo dominé la vita dla gent. Lolì, contut, a l’ha gnun sens. A-i va ‘d disserniment: a l’é vera an certi cas, ma nen an tuti! S’a chërdèisso përdabon a gnente e a gnun, a podrìo pì nen vive. An efet, coj ch’a diso parèj, ëd chërdense a n’han bin, almanch cola che lòn ch’a diso a sia ver!

A l’é ‘dco 'n fàit che buté tut an discussion, a podrìa dventé un vissi, un gieugh ëd la ment che, për lor, a l’ha ‘dcò ‘ëd conveniensa”: a l’é l’impediment che lor medésim as buto dëdnans e ch’a-j ampediss d’arsèive la vrità e 'd conformess-je. A l'è probàbil ch'a l'era pròpi sta-sì la pòsa 'd costi e d'àutri Farisé dont ël vangel a parla, ij “savant ëd religion” ch’a-i ero antlora, j’osservant ëscrupolos ëd cola che lor a consideravo “l’ortodossìa”, la fidelità a la tradission religiosa. A la dovravo për fé oposission a Gesù. La pì granda part ëd la popolassion (che lor a meprisavo) a vnisìa con fiusa a Gesù e a na restavo sodisfàit. Lor, contut, nò, as acostavo a Gesù mach për discute con chiel e për “butelo a la preuva”. Për podèj chërde an chiel, a-j ciamo ‘d podèj arsèive “un segn dal cél”, un miracol ch’a podèissa esse “la dimostrassion” che Gesù a sia përdabon col ch’a dis d’esse. Ma... é-lo che Gesù a l’avìa pa nen già dàite ’d preuve ciàire ‘d soa identità? Còs ancora a l’avrìa dovù fé për lor, Gesù, përché lor a-j chërdèisso?

An efet, Gesù ‘d sicur a sortìa, conform ai sò cànoni ‘d lor, da l’ortodossìa ch’a-j chërdìo. Gesù a ‘ndasìa fòra da tuti jë schema, a podìa nen esse classifgicà fàcil. A l’era n’anticonformista. Coma podìo mach pensé che Gesù a l’avèissa vorsù discute con lor ëd soa identità, ëd lòn ch’a predicava e a fasìa, con ëd gent tanme lor ch’a l’ero nen dispòst a buté an discussion lor medésim e che, pì ‘d tut, ij sò pregiudissi ‘d lor a-j rendìa bòrgno? Nò, da Gesù lor a l’avrìo arseivù gnun d’àutri segn (marche). Con lor, Gesù a l’avìa gnun-a intension ëd giustifichesse, nì a sercava soa aprovassion ëd lor. Ëdcò l’apòstol Pàul, dëdnans a coj ch’a përsistìo a critichelo, a disìa: “Për mi, contut, an n’anfà bin pòch d’esse giudicà da vojàutri o da na cort uman-a; a sto rësguard im fido gnanca ‘d mè giudissi privà. Mia cossiensa a l’é neta, ma lolì a dimostra nen ch’i sia a pòst: a l’é Nosgnor medésim ch’am valerà e ch’a pijerà na decision a mè rësguard. Donca, giudiché gnun dëdnans dël temp - anans l’artorn dël Signor. A sarà chiel ch’a farà seurte al ciàir lòn ch’a së sterma ant lë scur e ch’a butrà dëdnans a jeuj ëd tut le motivassion dij cheur. A sarà mach antlora che Nosgnor a darà a mincadun le làude ch’a mérita” (1 Corint 4:3-5)

Ël test a dis: “Antlora Gesù a l'ha sospirà përfond ant Sò spirit”. Gesù a sospira sopatand la testa përchè sò cheur ëd lor a l’era bin dur, goregn. Soa ment ëd lor a stërmava mach l’intension ëd feje dël mal a Gesù, përchè chiel a butava an risigh sò podèj ëd lor. A l’era ‘d gent nen sincera. Lor a l’avìo nen ant ël cheur l’arserca dla vrità, ma as proponìo mach ëd fé tombé Gesù ant un trabucèt. A l’é parèj che Gesù, pròpi col ch’a ‘rseivìa d’òm e ‘d fomne për varìje, ij Farisé a-j passa pì anans dasendje gnente,; a-j lassa“a boca sùita” përchè a son ëd gent përvërsa e dura: a val nen la pen-a ‘d discute con lor.

A l’é l’istess ch’i l’oma da fé nojàutri cristian: a serv a nen afanesse për përsuade a tuti ij cost coj ch’an dan contra përchè ch’a l’han ëd pregiudissi. An tùit ij cas lor a l’han gnun-a intension ëd pijé an sël sério e d’esaminé lòn ch’a veul dì d’esse an comunion con ël Crist e lòn ch’is proponoma ‘d fé an nòst angagg. I passoma dë dlà ‘d lor. Ël mond a l’é grand. I l’oma nen da manca ‘d soa aprovassion ëd lor. I podoma mach preghé për lor, che Nosgnor a-j doverta la ment e ‘l cheur. Pì ‘d lolì i podoma nen fé.

PREGHIERA

Nosgnor Dé, dame, it na prego, un sens ëd dissernimen, ma fà nen ch’i tombo ant la pòsa iper-crìtica ‘d coj ch’a buto tut an discussion, ma ch’a l’é mach na manera ‘d nen buté an discussion lor medésim. Amen.

22 ‘d Luj 2018 - Duminica apress Pancòsta ch’a fà neuv

Leture bìbliche2 Samuel 7:1-14; Salm 89:20-37; Efesin 2:11-22; March 6:30-34, 53-56

Nosgnor tut-potent, sorgiss ëd minca sapiensa! Ti't conòsses lòn ch'i l'oma da manca fin-a anans che nojàutri it lo ciamoma, e ch'i soma gnanca bon ëd preghete coma ch'as deuv; àbie compassion ëd nòstra debolëssa e dane, an toa misericòrdia, lòn che për nòstra indegnità i n'ancaloma gnanca a ciamete e për nòstra borgnarìa i podoma nen ciamete; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a l'é degn e ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.

mercoledì 11 luglio 2018

Na compassion creativa (42, March 8:1-9).

Soens i chërdoma nen ëd podèj fé lòn ch’i podrìo bin fé con në sfòrs pì o men-o grand ëd creatività. Is lamentoma ‘d nen avèj assé d’arsorse për fé ‘l bin ch’i podrìo fé. Soens, tutun, cola-lì a l’é na scusa: nòst dover ëd cristian a l’é mostré ‘d compassion e ‘d vnì ancontra ai bzogn ëd j’àutri coma ch’a fasìa sèmper Gesù, ël Magister. Chiel a lo mostra ant l’episodi dël vangel ch’i consideroma ancheu: la sconda multiplicassio dël pan e dij pess, a March 8:1-9.
Gesù a dà da mangé ai quatr mila. “An coj dì lì, sicom a l’era torna rivà na sconzubia ‘d gent e ch'a l'avìo gnente da mangé, Gesù a l'ha ciamà ij sò dissépoj e a l'ha dije: "I sento na gran' compassion për cola gent, përch’ a son stàit ambelessì con mi già da tre di e a l'han gnente da mangé. E s'i-j mando vìa a stòmi veuid a soe ca, a-i é privo dë svaniment për stra, përchè a-i na j'é diversi ch'a ven-o da lontan". E ij sò dissépoj a l'ha rësponduje: "Com' as podrìa mai trové 'd pan ambelessì an ësto desert?". E chiel a l'ha ciamaje: "Vàire ‘d pan ch’i leve?". A l'han dije: "Set pan". Antlora a l'ha comandà a tuta la gent d'ansetesse a tèra e a l'ha pijà ij set pan. Apress d'avèj ringrassiane Nosgnor, a l'ha rompuje e a l'ha daje ai sò dissépoj për fene la dëstribussion a la gent. E a l'han falo. A l'avìo 'dcò dij cit pess e Gesù, apress d'avejne ringrassià Nosgnor, a l'ha comandà ch'a-j distribuìsso 'dcò a la gent. E tùit a l'han mangià e a son stane sodisfàit, e a son portass-ne via fin-a set cavagne 'd lòn ch'a l'era vansà dij tòch ëd pan. Coj ch'a l'aviò mangià a l'ero apopré quat mila person-e. Apress ëd lòn Gesù a l'ha congedaje. Sùbit apress a l'é montà ant un barchet con ij Sò dissépoj e a l'é andàit ant la region ëd Dalmanuta” (March 8:1-9).
A l'è la sconda vira ch'i trovoma, ant la letura dël vangel, che Gesù a fa ‘l miracol ëd multipliché ‘d pan e ‘d pess për gavé la fam a në strop ëd gent ch'a-j andasìa dapress. Le circostanse a son le midéme dl'episòdi d'anans (March 6:35), ma tra coste doe conte a-i è ‘d diferense.

Ant la prima conta a son ij dissépoj ëd Gesù ch'a ‘rmarco la situassion dë bzogn ëd la gent ch'a-j vnisìa apress. Gesù, peuj, a-j dësfida ‘d provëdde lor medésim a coj bzogn, o për dila mej, a conté sù Gesù ‘ dcò për lòn che da la mira uman-a a l'è impossibil. Ant la sconda conta, a l'è Gesù medésim che, armarcand j'istess bzogn ch'a l'avìa la furfa ch'a l'era rivà da chiel an cola ocasion, a manifesta ‘nvers ëd lor tuta soa compassion.

La compassion, sensa dubi, a l’é la marca caraterìstica dël ministeri ‘d Gesù e dij sò dissépoj. I l’oma ‘dco nojàutri da ciamesse, s’i disoma d’esse dij cristian, se ‘dcò për nojàutri la compassion a l’é la marca caraterìstica ‘d nòstra vita. A peudrìa nen esse divers: la compassion a l’ha da esse lòn ch’a fà diferensa an nòstra condòta e manera ‘d pensé, sìa përsonal che comunitària. “Stracomse nen ëd fé ‘l bin, përchè s’is lassoma nen straché, quand ch’a rivrà ‘l temp i cheujeroma. Parèj, donca, damentre ch’i n’oma ‘l temp, foma ‘d bin a tuti, ma dzurtut a coj ch’a son ëd la famija dla fèj” (Gàlat 6:9-10). I l’hai sèmpe da ciameme: Son-ne indiferent e pien ëd pretèise, opura son-ne tanme Gesù, mè magister?

An ëscond leu, l’arpetission d’ës miràcol a buta bin an evidensa coma la bontà ‘d Nosgnor an Crist as peul dì ch’a vada mai an esauriment. A sò pòpol, Nosgnor Dé a séguita dì: "I l'hai vorsuve bin con n'amor ch'a vnirà mai a manch; për lòn i l'hai seguità a ess-ve fedel” (Geremìa 31:3). La bontà ‘d Gesù a smija ch’a l’abia gnun limit: chiel a ‘rpet cost miràcol për mostré coma chiel a sia sèmper ël medésim quand ch’as trata ‘d socore, ‘d giuté coj ch’a-j van dapress e ant ël provëdde ai bzogn ëd lor. I l’oma sèmper tanti bzogn e necessità, ma ‘d sò agiùt i podoma sèmper avèjne fiusa: a vnirà mai a manch. Ël pòpol ëd Nosgnor a na fà l’esperiensa ‘dcò ancheuj, bele s’i savoma che i lo meritoma pròpi nen.

An ters leugh, ant ël prim miràcol, Gesù a l’avìa dovrà tut ël pan ch’a-i era a disposission: sinch pan, për provëdde a tùit ij sò òspite. L’istess chiel a lo fà ancheuj. An efet, sti miracoj-sì a l’han na matemàtica pròpi dròla: sinch pan për sinch-mila òm e dòdes cavagne ‘d vansoj! Set pan për quatrmila përson-e e set cavagne ‘d vansoj. Stoma nen sì adess a fé ‘d speculassion se costi nùmer a stërmo ‘n messagi segret. Pensoma pitòst a coma tut a peuda e a l’abia da esse adatà a le circostanse. Son-ne mi “creativ” an mia manera d’afronté le situassion anté ch’im treuvo?

An quart leugh, le marche ‘d la grassia e dla bontà ‘d Nosgnor anvers sò pòpol a son tante përdabon. Soens sossì a l’é ver ëdcò për nòstra vita, ma i lo dësmentioma e, an nòstre aflission e sagrin, i dventoma disperà. Pì ‘d lor, Gesù a dà a conòsse soens, pr’ ël mojen ëd lòn ch’a fà, chi ch’a l’é chiel: tute cole-lì a son ëd marche ‘d soa divinità. A son tanti, contut, coj ch’a s’antesto a nen tirene le conclusion ch’a na sarìo lògiche. Col-lì a sarà ‘l tèma dla meditassion ch’i faroma la vira ch’a ven.

PREGHIERA

Nosgnor! Përdon-me mia indiferensa, egoism e pretèise. Mostrame a d’avèj compassion e creatività tanme a l’avìa Gesù. An sò nòm i levo a ti mia preghiera. Amen.

15 ëd Luj 2018 - Dumenica apress Pancòsta ch’a fà eut

Nosgnor! Arsèiv con misericòrdia le preghiere che Tò pòpol a àussa anvers a Ti, e acòrda che lor a peudo conòsse e comprende lòn ch'a l'han da fé, e ch'a peudo 'dcò avèj la grassia e la fòrsa 'd compìlo fedel. Për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e ch'a regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécol dij sécoj. Amen.

2 Samuel 6:1-5, 12-19; Salmi 24; Efesini 1:3-14; Marco 6:14-29

mercoledì 4 luglio 2018

Ciorgnerìa spiritual (41, March 7:31-37).

A-i è 'd gent ch'a l'è ciòrgna coma n'ola o 'n tupin, ma 'ncora pì a-i è tanti che a fan ël ciòrgn! La paròla 'd Nosgnor a peul varije tùit e doi. Ancheuj i lesoma e comentoma lòn ch'a dis a sto riguard March 7:31-37.
La varision ëd n'òm mut e ciorgn. “Antlora Gesù a l'é torna sortì da la region ëd Tiro e a l'é vnù për Sidon fin-a 'l lagh ëd Galilea ant la region dle Des Sità. A l'han portaje n'òm ch'a l'era ciòrgn e ch'a fasìa fatiga a parlé, e a l'han ciamà a Gesù ch'a-j imponesse le man. Avendlo tirà fòra da la gent, Gesù a l'ha butà ij dì ant l'orije d' col òm e, dòp avej pijà 'd salìva, a l'ha tocaje la lenga. Peui Gesù a l'ha aussà j'euj al cél, a l'ha fàit un sospir e l'ha dit: "Effatà", ch'a veul dì "Duverteve" E tut sùbit le orije 'd col òm a son dovertasse, sòa lenga a l'é dësgropasse e a l'ha comensà a parlé sensa gnun-a pen-a. Gesù a l'ha ordinaje 'd nen contelo a gnun, ma pì ch’a lo proibìa, pì a lo fasìo savèj an gir. La gent a l'era pien-a 'd maravija e a disìo: ‘Tut lòn che col-lì a fa, a lo fa pròpi bin. A fa fin-a sente ij ciorgn e parlé ij mut’" (March 7:31-37).
An cost episòdi dl’Evangel, i trovoma Gesù ch' artorna ant la region ciamà dle “Des Sità”, na region ch'a l'era abità an prevalensa da gent pagan-a - nen ebràica. Soa nòmina a l'era già spantiasse tant, e ‘n grand nùmer ëd gent a vardavo a chiel con ësperansa granda. A l’è parèj che a-j pòrto con fiusa, për ess-ne varì, n'òm ch'a podìa nen sente e parlé. Gesù as n'ocupa volenté e a-j fa arcuperé l'abilità ‘d sente e ‘d parlé scorèivol. Gesù a compiss ës miracol an privà, ma la gent a peul nen fene a men-o dë spantié daspërtut la bon-a neuva a riguard ëd Gesù e ‘d soe euvre strasordinàrie.

Për arsèive ‘l mëssagi d'ës test, coma për tut lòn che la Bibia a conta, i l'oma da manca ‘d fé astrassion dal fàit an chiel medésim ch'a l'è contà ‘mbelessì e trasportelo an nòstra situassion.

Na prima riflession ch'as podrìa fesse a l'ha da fé con lòn ch'i podrìo ciamé la ciorgnerìa spiritual. Prediché l'Evangel ëd Gesù Crist a l'è quaicòsa ch'i podoma nen coma 'd cristian fene a men-o: a l'è lòn che Nosgnor Gesù Crist a l'ha comandane ‘d fé. La predicassion, contut, soens a tomba ans dj'orìe ch'a son ciòrgne e ch'a capisso nen lòn ch'as trata, soia amportansa. Për ij ciòrn da la mira spiritual, ël mëssagi cristian a l'ha gnun sens. Pì ‘d lòn njojàutri ancheuj is trovoma ant un temp che le paròle a l'han pì nen ëd significassion ogetiva certa. As fa confusion an lòn ch' veulo dì le paròle ch'as dovra: le idèje, ij concet, a son dventà “liquide”. Mincadun a-j dà la significassion ch'a chërd mej, cola ch'a l'è për chiel pì convenienta, vantagiosa. As dis: “Për mi a l'è parèj e i l'hai tute le ragion për chërdlo”. Gnun a peul ancalesse a butelo an discussion! A la fin, parèj, tut a dventa mach “na gran Babilònia”! Sta situassion as ciama “ël post-modernism”, ël temp andova l'opinion personal, nòstre persuasion, a dvento tanme ‘d verità assolute.

Ant na società ch'a sia ciòrgna parèj e ch'a arfuda la proclamassion ëd verità assolute coma s'a fùssa na violensa ch'as peul nen acetesse, Gesù a dovra dzortut na comunicassion ch'a l'è nen tant verbal, ma a deuvra 'l toch e la vista! A l'è coma s'a disèissa che le paròle a son nen sèmper bon-e për comunichè, ch'a l'han nen sèmper un bon ésit, ch'i l'oma da dovré 'dcò d'àutri mojen, d'àutri sens. Vera, la Paròla a l'è primària, ma quandi che la comunicassion verbal a l'è pregiudicà, Gesù a l’ha nen tëmma 'd dovré la vista e 'l toch. A l'è antlora che la comunicassion verbal a l'è ripristinà. Sossì a l'è 'dcò 'l motiv përché Gesù a l'ha dane ij sacrament dla Santa Sin-a e dël Batésim. Pan, vin e aqua a son ëd comunicassion ch'a van pì dëdlà dle paròle, e lolì a l'è amportant për ëd gent coma nojàutri ch'a fan fatiga a arsèive 'd paròle. Ant ël moment ch'a l'è arsanà, antlora, col ch'a l'era “ciorgn e mut” as peul pì nen tnilo ciuto: a arconòss la vrità e a la proclama! Tut sùbit as anandia a parlé bin!

PREGHIERA

Nosgnor! Soens la predicassion, ëdcò quand ch'a l'è fàita për bin, a tomba ans d’rije ciòrgne. Acòrdme d'integrela con col amor ch'a toca tùit ij sens, e antlora, grassie a ti, sossì a cambierà an dj'orije doverte e na lenga dësgagià ch'a proclama la vrità.

Duminica 8 ‘d Luj 2018 – Duminica apress Pancòsta ch’a fà eut

2 Samuel 5:1-5, 9-10; Salm 48; 2 Corint 12:2-10; March 6:1-13

Nosgnor! Ti t l'has mostrane a osservé ij tò comandament për l'amor anvers ëd Ti e 'd nòst pròssim; acòrdane la grassia 'd tò Spirit Sant, che nojàutri i sio consacrà a Ti ëd tut nòst cheur, e an comunion fraterna d'amor ancreus; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna coj Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.

lunedì 18 giugno 2018

I l'oma pròpi gnun dirit a la grassia 'd Nosgnor! (40, March 7:24-30)

"Che 'd preteise!" i replicoma quaivòta a quaidun ch'a pretend ëd favor che, an efet, a n'ha gnun titol d'arsèivje! Dëdnans a Nosgnor Dé tanti a l'han pretèise grande, ma as rendo nen cont che, për motiv dij sò pëccà 'd lor, a podrìo ciameje pròpi gnente! A-i é, contut, coj ch'a son ùmil e che sto fàit a l'arconòsso e, an ginojon e con lerme, a-j ciamo a Nosgnor d'avèj misericòrdia 'd lor. Consideroma ancheuj l'episòdi 'd na fomna ch'as acòsta a Gesù con granda umiltà. Com é-lo che Gesù a-j rëspond? Vardomlo dal test ëd March 7:24-30.
"Apress d’esse partì da là, Gesù a l'é andass-ne ant la region ëd Tiro. Quand ch'a intrava ant na ca, a voria che gnun a lo savèissa, ma a l'ha nen podù resté stërmà. Antlora na fomna ch'a l'avìa na fija tormentà da në spirit impur a l'ha sùbit savù 'd chiel, a l'é vnùa e a l'é campasse ai sò pé. Cola fomna a l'era greca, sirofenissian-a 'd nassensa. A l'ha ciamaje 'd taparé fòra col demòni da soa fija. Ma Gesù a l'ha dije: "Ij fieuj a l’han da mangé për prim, përché a l'é nen giust pijé 'l pan dij fieuj e campelo ai can". Chila a l'ha rësponduje: "A l'é vera, Signor, ma fin-a ij can sota la tàula a mangio ‘d lòn ch'a resta dël pan dij fieuj". Antlora Gesù a l'ha dije: "Përché 't l'has dìt lòn, ti 't peudes andé. Ël demòni a l'é sortì fòra da toa fija". La fomna a l'é tornass-ne a ca e a l'ha trovà che 'l demòni a l'era pròpi andass-ne via da soa fija e che chila a l'era cogià an sò let" (March 7:24-30).
I l'oma da fé 'n cit ësfòrs për intré ant l'ordin ëd l'ideje dël contest anté ch'as treuva l'episòdi dël vangel ch'i tratoma ancheuj. I podrìo, an efet, comprende 'd manera sbalià le paròle 'd Gesù an ësta conta. Gesù, an efet, a podrìa fin-a smijene malgrassios e nen giust ant la manera che chiel a-j rëspond a cola fomna pagan-a che, ëd manera ùmil, as avzin-a a chiel con fiusa për ciameje la varision ëd soa fiëtta ch'a l'era sagrinà da në spirit salòp.

An ësta conta, armarcoma 'd ròbe ch'a son ëd pèis:

(1) Lë spirit salòp ch'a sagrinava cola fiëtta a l'é na dimostrassion ëd la contaminassio moral e spiritual ëd la coltura anté ch'a vivìa. El pëccà a 'ntamnava soa società, l'istess che minca n'àutra società, e a fasìa 'd vìtime. El mond (e lë stil ëd vita dont i na soma còmplice) a 'ntamna 'dcò ij nòstri fieuj e fije, e soens ëd manera tràgica.

(2) Costa fomna a patiss ëd la tràgica realità già mensionà 'd cola contaminassion, ch'a frapa soa famija midema. A la conòss bin cola realità e a veul ess-ne varìa. Parèj, a ven ëd savèj ch'a-i é Gesù, n'òm ch'a l'ha 'l podèj strasordinari 'd felo. An col moment Gesù a l'era "stërmasse" ma chila a lo va a serché e a lo treuva: "a l'ha nen podù resté stërmà" (v. 24). Cola fomna a pija cossiensa dla realità e dle conseguense negative dël pëccà, e a l'é cissà 'd trové an Nosgnor Gesù Crist la solussion ch'a l'é stërmà an chiel. Gesù as fà trové da coj ch'a lo serco!

(3) Bele se ij Giudé a fan n'abus ëd l'idèja 'd contaminassion e dël fàit che lor a son ël pòpol sernù 'd Nosgnor Dé, Gesù a convàlida, a compròva che coj concèt a son ëd vrità. La fèj ebràica a ven për prima e, da la mira 'd Nosgnor Dé, cola ch'i podrìo ciamé "na discriminassion" a l'é dël tut legìtima. A l'é Nosgnor e pa nen nojàutri col ch'a decid lòn ch'a l'é giust.

(a) Nosgnor Dé a l'ha e a l'ha sèmper avulo, ant la curnis ëd cost'umanità condanà për motiv ëd ël pëccà, un pòpol ch'a l'é 'l sò, sernù a salvëssa për grassia. Es pòpol a l'é l'ogèt ëd l'amor esclusiv ëd Nosgnor Dé, ëd benedission soe pròprie, e a l'é 'n pòpol ëd sicur privilegià. Conform a la Bibia, a l'é pa ver che Nosgnor Dé a veuja bin a tuti ant l'istessa manera. La Bibia, ëd cost concèt-sì, a dà na ciàira testimoniansa. Edcò an sossì, Nosgnor Dé a l'é dël tut giust. El criteri dla giustissia midema a l'é lòn che chiel a fà.

(b) La contaminassion moral e spiritual ëd l'umanità a l'é 'n fàit. El pëccà a contàmina la creatura uman-a e Gesù a l'é vnùit a purifichess-la.

(4) L'insistensa e la fej ëd cola fomna, s'as podrìa dì parèj, "a-j dà la qualifica" për podèj arsèive le benedission ëd Gesù Crist, e chila midema a l'é sernùa, ciapà, da Gesù për dventé 'dcò chila na part ëd ël pòpol ëd Nosgnor, bele s'a l'é d'estrassion pagan-a. An Gesù Crist, ël pòpol ëd Nosgnor a së slarga a 'd gent ëd minca nassion, precis coma ch'a l'avìo nunsià ij profeta d'Israel.

(5) Giudé e 'd gent d'àutre nassion a pijo part ansema dl'istessa realità dël pëccà. Tùit e doi a son ciamà a d'arconòsse ij guast che 'l pëccà a l'ha causà e che l'euvra 'd salvëssa 'd Gesù a n'é la solussion. A-i é gnun-a salvëssa fòra da Gesù 'd Nasaret, ch'a l'é 'l Crist, ël Mesìa. Gnun-a salvëssa fòra 'd chiel, sia për i Giudé che për tuti j'àutri.

PREGHIERA

Nosgnor! Im avzin-o a Tò Fieul Gesù Crist con umilità dl'istessa manera ch'a l'avia falo cola fomna sirofenissian-a. I sai bin ch'i l'hai pròpri gnun dirit d'arsèive tò amor e toe benedission, ma it prego d'acordeme la grassia 'd podèj fé part ëdcò mi a tò pòpol sernù. I veuj esse pur, net, da minca pëccà e lìber da tute soe conseguense. Amen.

1 ëd Luj 2018 - Duminica ch'a fà ses apress Pancòsta

Letùre bìbliche: 2 Samuel 2:1-27; Salm 130; 2 Corint 8:7-15; March 5:21-43

Nosgnor! An tòa misericòrdia arsèiv le preghiere ‘d tò pòpol ch’at invòca, e acòrda ch’a peuda conòsse e comprende lòn ch’a l’ha da fé, e che ‘dcò a peuda avèj la grassia e ‘l podej ëd compije con fidelità; për Gesù Crist, nòst Signor, ch’a viv e regna con ti e com lë Spirit Sant, un sol Dé ora e për sèmper. Amen.

Decontaminassion (39, March 7:14-23).

La decontaminassion a l'é 'l procediment ëd lavagi ch'as fà për gavé da d'oget, da 'd përson-e, da 'd fabricà e vìa parèj, ëd sostanse danose, maléfiche, ch'a peudo porté 'd darmagi, ëd dëscapit, a soa natura fìsica, chìmica o biològica. As parla, pr' esempi, ëd decontaminassion da la radioatività, da bacteri, e vìa fòrt. La Bibia a parla dla necessità dla decontaminassion dla natura uman-a. La religion ebràica a l'avìa vàire sirimònie 'd purificassion. Nosgnor Gesù Crist a na parla ant ël pass dl'evangeli ch'i lesoma e comentoma ancheuj: March 7:14-23. Lòn ch'a l'é ch'an antamna?
"Peui, a l'ha ciamà 'nsema tuta la gent e a l'ha dije: "Steme a sente, tuti vojàutri, e comprende bin. A-i é gnente ch'a staga fòra 'd l'òm che, an intrand an chiel a peussa rendlo impur, ma a l'é lòn ch'a seurt da chiel ch'a lo rend impur. Se quaidun a l'ha dj'orije për sente, ch'a staga a sente". Peui, quand che Gesù a l'é intrà antëca, artirsasse ch’a l’era da la gent, ij sò dissépoj a l'han ciamaje ch'a-j spieghèissa lòn ch'a vorìa dì con cola paràbola. Chiel a l'ha dije: "Seve-ne 'dcò vojàutri tant sensa inteligensa? Coma ch'a l'é-lo che tut lòn ch'a intra ant l'òm da fòra a peul nen rendlo impur? Përchè lòn ch'a intra ant l'òm, a intra nen an sò cheur, ma a va ant lë stòmi e pì tard a finìss ant la rian-a". (Sòn a veul dì che tute sòrte ëd mangé a son pure). "Ma lòn ch'a rend impur l'òm a l'é col ch'a seurt da chiel. Përchè a l'è da 'ndrinta, visadì dal cheur ëd l'òm, ch'a seurto ij cativ pensé, la fornisassion, ij robarissi, j'amassidi, j'adulteri, l'angordisa, la malissia, le tromparie, la dësbàucia, l'anvìa, la maldicensa, la superbia e la folairà. Tuti coj vissi-là a ven-o da drinta, e a son cole le còse ch'a rendo impur n'òm" (March 7:14-23).
La religion ebràica dël temp ëd Gesù a praticava 'd sirimonie 'd purificassion ch'a l'ero soens motobin complicà. El mond a l'era considerà spòrch, anflà, salòp (an tùit ij sens) e pien d'agent ëd contaminassion ch'a 'rzigo l'integrità dla përson-a. An efet, coma ch'a dis ël vangel, "ij Farisé e j'àutri Giudé a mangio pa sensa prima lavesse le man conforma la tradission religiosa tramandà dai sò antich. E quand che lor a torno dal mercà, a mangio nen prima 'd lavesse. A-i é vàire d'àutre osservanse ch’a l'han cariasse, com' a sarìa 'd lavé le cope, ij tupin, ij vas d'aram e ij let conviviàj" (March 7:3-4). Quand për lor a l'era pa possìbil stess-ne lontan da j'agent ëd contaminassion (ij pì grev a l'ero identificà ant ij pagàn), apress s'ess-ne stàit an contàt a l'era necessari lavesse, purifichesse. Tut sossì a l'era càusa 'd pregiudissi ch'a l'ero nen giust, e 'd fobìe, ma 'dcò a 'd formalità veuide. Costi rituaj ëd purificassion a dventavo pì che d'àutr la marca dle përson-e "da bin", "a pòst". A lé për lòn che coste oservanse a favorìo l'ipocrisìa, la faussità. Gesù e ij sò dissépoj, bele se a j'ero d'acòrdi che la contaminassion moral e spiritual an ësto mond a l’era bin na realità e ch’a l’era necessari ‘d purifichess-ne, a l’ero nen autërtant fanàtich coma j’àutri a sto rësguard: Gesù a mostrava ch’a j’era da manca d’avèj ëd disserniment rasonéivol.

Lòn che Gesù a ‘rmarca ambelessì a l’é che per chiel antlora la gent a fasìa tròpa ‘tension a le contaminassion ch’a vnisìo “da fòra” e as n’ancorzìo gnanca che la càusa la pì granda ‘d contaminassion dla përson-a uman-a, a l’era ‘d lòn che seurt “da drinta” ‘d l’òm, da sò cheur. Ant ël moment che na përson-a a contravniss a lòn ch’a comanda la lej moral ëd Nosgnor Dé e, al pòst ëd confessé e ‘d chité sti pëccà, a-j “anleva” con compiasensa, a son coj-lì ch’a dvento për soa vita na càusa ‘d contaminassion pì granda ‘ncora ‘d na ròba qualsëssìa ch’a ven da fòra. Costi “agent ëd contaminassion” a son motobin potent, e Gesù a-j identifica coma: ij cativ pensé, la fornisassion (ij disòrdin dla vita sessual), ij robarissi, j'amassidi, j'adulteri, l'angordisa, la malissia, le tromparie, la dësbàucia, l'anvìa, la maldicensa, la superbia e la folairà. Le sirimònie ‘d purificassion che lor a fasìo a l’avìo, an efet, gnun podèj ëd purificheje da le conseguense ‘d coj pëccà, al opòst, a dventavo ‘n pretest, na scusa, për sentisse “a pòst”, “net”, drissà, mentre che, an realità, lor a j’ero pa parèj.

Ëd che manera a peudo esse tratà cola sòrt d’agent ëd contaminassion moral? Com é-lo ch’a peudo esse nëttià? Anans ëd tut, Gesù a mostra ai sò dissépoj d’arconòssje coma ‘d pëccà ch’a ofendo Nosgnor Dé e a son la càusa, për noi e për j’àutri, ëd conseguense mortaj; peuj a confesseje a Nosgnor e d’arzolv-se a chiteje. A l’é Gesù “l’agent ëd purificassion”, ël sol ch’a l’ha ‘n bon efet. I l’oma tuti da manca ‘d fidene a l’euvra ‘d purificassion che mach Nosgnor Gesù Crist a l’é bon a fé an nojàutri. Gesù an vania nen mach ël përdon ëd Nosgnor Dé, ma a l’é l’unich ch’a peuda fé passé ij sò dissépoj a na “terapìa ‘d decontaminassion” dzurtut ant la cornis ëd la comunità cristian-a. A l’é costa-sì la decontaminassion dont i l’oma da manca e che ‘l Batèsim a rapresenta.

I l’oma da fé atension a nen casché nojàutri medésim an col formalism ch’a serv pròpi a gnente e che Gesù medésim a condan-a: a l’é nen ël batèsim (o qualsëssìa àutra sirimònia) ch’a peuda nëttiene, lavene, purifichene dal pëccà, ma l’efetiv angagg përsonal a sogetesse a la terapìa ‘d purificassion che Gesù a veul travajé an nojàutri ant la cornis ëd la comunità cristian-a, che parèj a l’ha da dventé na “comunità terapèutica” génita.

PREGHIERA

Nosgnor Dé! Liberne dal formalism, ch’a l’é mach na forma veuida, na tromparìa, e angagg-ne ant na vera euvra ‘d purificassion ëd nòst cheur ta tut lòn ch’a guasta nen mach nojàutri, nòstre relassion con j’àutri, e dzurtut nòstra relassion con ti. Amen.

24 'd giugno 2018: Dominica ch'a fà sinch apress Pancòsta

Leture bibliche: 1 Samuel 17:1-49; Salm 9:9-20; Salm 133; 2 Corint 6:1-13; March 4:35-41.

Nosgnor! Fà che noi i l'àbia sèmper d'amor e 'd riverensa për Tò Nòm sant, përché Ti 't ch’ it ses mai strach ëd giuté e governé coj ch'it l'has butà dzura 'l fondament frem ëd Toa misericòrdia; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con Ti e on lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.

mercoledì 13 giugno 2018

L'art dë stòrze le Scriture? (38, March 7:9-13).

Seve-ne mai lamentave 'd quaidun ch'a l'avìa dëstorzù vòstre paròle për fé chërde lòn ch'i l'avìe pa 'ntendù? Soa interpretassion ëd vòstre paròle a l'era nen cola ch'i 'ntendìe vojàutri. A l'avìa nen capì. E-lo ch'a l'avìa falo a pòsta për malissia, o përchè ch'i j'ere nen stàit bon vojàutri a feve comprende bin? Nosgnor Dé an parla pr' ël mojen ëd le Scriture Sante, ma quaivòta, coma ch'as dis, ëd lòn ch'i lesoma i pijoma ciò për bròca e i le comprendoma nen, o pes, a l'è nòstra tradission, cola ch'i-j andoma dré o ch'i na soma costumà, ch'an fa buté da banda la Paròla 'd Nosgnor, coma se la tradission a fussa pì 'importanta che la Paròla 'd Nosgnor. A l'è 'l cas ëd le contestassion che Nosgnor Gesù Crist a fa a 'd gent ëd so temp, ch'a podrìo bin ësmijé a lòn ch'a càpita soens ancheuj. Vëddoma lòn ch'a dis March 7:9-13.
“Gesù a l'ha 'dcò dije: "Vojàutri i seve propi an gamba a lassé da banda ij comandament ëd Nosgnor për sosten-e vòsta tradission! Pr' esempi, Mosè a l'ha dìt: 'Rend onor a tò pare e a toa mare' e 'Che col ch'a maledìss sò pare e soa mare a sia butà a mòrt'. Vojàutri, contut, i dise: 'Quand quaidun a l'avrà dit: Tut lòn ch'i podria deve për giuteve a l'è corbàn, visadì 'n don consacrà a Nosgnor. Anlora col-lì a sarìa-lo pi nen obligà a fé quaicòsa për sò pare e soa mare? A l'é parèj che vojàutri i dësvòide la Paròla 'd Nosgnor con la tradission che voi i l'eve butà 'n pé. Vojàutri, purtròp, i na feve tante 'd còse parèj” (March 7:9-13).
“Gesù a l'ha 'dcò dije: "Vojàutri i seve propi an gamba a lassé da banda ij comandament ëd Nosgnor për sosten-e vòsta tradission!” (9). Ant ël temp ëd Gesù a-i ero dj'Israelita motobin scrupolos ëd compì tut lòn che soa tradission religiosa 'd lor a prescrivìa. Lor a giustificavo soe pràtiche e idèje con d'argomentassion bin sofìstiche e a dëstòrzìo la Paròla scrita 'd Nosgnor për conformela a lòn ch'a fasìo. Quand che Gesù a-j disìa "Vojàutri i seve propi an gamba", col-lì a l'era pa 'n compliment, ma na schergna. Con ij rasonament ch'a fasìo, lor a rivavo a schivié con na cossiensa neta lòn che Nosgnor a comanda. L'istess a càpita ancheuj: soens a-i é 'd gent ch'as mostra pitòst vajanta a giustifiché ij sò comportament e ideje an portand la Paròla 'd Nosgnor da soa banda! Con d'àbil manipolassion i rivo a feje dì lòn che lor a veulo, a son bon a "dimostré" che la Paròla 'd Nosgnor a veul pa dì lòn ch'a sarìa ciàir ch'a dis. A-i son fin-a 'd teòlogh bin conossù, ch'a l'han la fama d'antendse 'd Scriture Sante e 'd savèj dëspieghene la significassion, ch'a rivo 'd fé dì a la Paròla 'd Nosgnor l'òpòst ëd lòn ch'a fortiss. A pretendo d'esse "la guida dla gesia" ma, an realità, con ij so rasonament abij, a distòrzo le Scriture an servend j'anteresse dj'ideologìe strangere. A l'è bin già capitaje 'nt ël cors ëd la stòria: guere, rassism, nazism, comunism, feminism, sincretism, etc. A l'han trovà chi ch’a rivava a giustifiché fin-a ste còse "con la Bibia an man". É-lo che la Bibia a l'è tanme 'd crèja, ëd plastilin-a ch'as prësta a giustifiché a fà nen lòn ch'a sia, quajcòsa ch'as peul manipolé da sfacià? No, j'abus ëd na còsa bon-a ch'as na peudo fé, a gava pa ch’a-i sia na manera giusta 'd les-la.

A l'è vera che quaivòta le Scriture Sante a-i è 'd coj ch'a-j dëstòrzo an bon-a fede, quand ch'as ancorzo pa dij presupost ch'a l'han e che, tanme 'd baricole colorà, a-j fà vëdde 'd còse ch'a-j son nen o ch'a smijo vere, o 'd manera stòrta; d'autre vire, coste dëstorsion a son fàite a pòsta e an malafaj.

A l'è nen sèmper belfé comprende ch'i l'oma sogetasse a 'd manipolassion nen lècite. I l'oma pa da disperé, contut: ël sens génit dlë Scriture a-i è bin e i podoma riveje. I l'oma pa da disperé an pensand che nojàutri i soma nen a l'autëssa 'd comprendje 'd manera giusta, dësnò Nosgnor a l'avrìa pa danje coma nòstra règola 'd fej e 'd condòta. A l'è necessari, contut, ch'i foma në studi cossiensios ëd la Paròla 'd Nosgnor, e ch'i la lesoma ant në spirit ëd preghiera, an comparisionand vàire test ëd la Scritura. A l'è la Scritura midema ch'an dëspiega soa significassion. S'i comprendoma pa un dij so test, i l'ìoma da 'ndé a d'àutri test ch'a parlo pì ciàir. LA Scritura a l'ha sèmpe 'd coerensa e 'd lògica, a fa nen ch'a-i sio 'd coj ch'a diso ch'a sìa pa parèj. I l'oma da lesla ant lë spirit ëd Nosgnor Gesù Crist, e a loli tùit a peudo bin riveje. I l'oma da arzistje a chi ch'a di d'esse "l'espert ëd Scriture Sante" ch'a peussa nen esse butà an discussion. Tante vire, le pretèise 'd coste "autorità” a son na mascra ch’i l'oma da gavèjla da 'n facia. I lo poduma fé s'i portoma al ciàir ij presupòst ch'a-j faso dì lòn ch'a diso, costi "espert". S'i l'oma 'n disserniment parija, ij furb i-j podoma bin dësmascreje. La Scritura midema an dis: "Buté ògni còsa sota esam e pijene lòn ch'a l'é bon" (1 Tessalonian 5:21).

L'apòstol Pero a fa n'arferiment a coj che 'ntlora a dëstorzìo lòn ch'a disìa l'apòstol Pàul an soe litre: "An cole litre a-i é 'd còse ch'a son malfé da comprende e che coj ch'a son ignorant e volùbil a dëstòrzo a soa perdission ëd lor. A fan 'cò parèj con j'àutre Scriture" (2 Pero 3:16). Coma ch'as na fa la dëscrission ëd coj-lì ch'a dëstòrzo le Scriture? A podran bin esse dij "savant" conform ai criteri dë sto mond, ma a son "gnorant" ëd Nosgnor; a l'han pa sò Spirit Sant, a son "volùbij", "nen ëstabij", përchè ch'a son pa anreisà ant la fej che le Scriture a falisso nen, përchè le Scriture Sante a son përdabon la Paròla 'd Nosgnor. L'Apostol an dà n'avertiment: "...parèj i saroma pì nen tanme 'd masnà nen madure. I saroma pì nen sbatù dëdsà e dëdlà quand ch'a bofo 'd vent ëd dotrin-e neuve. I saroma pì nen piàita facil ëd gent furba ch'as na va 'n gir pr' ambrojé con ëd busiardarie ch'a smijo 'd vrità" ( Efesin 4:14).

Nòstre "tradission" (religiose o inteletuaj) a peudo portene a "buté da banda" la Paròla 'd Nosgnor, a "anientela". Che Nosgnor an daga 'd les-la 'd manera ogetiva. Ant ël cas ch'a na parla 'l test dël vangel ch'i l'oma lesù ancheuj, a podìa nen esse na letura giusta dla Bibia, fàita conform a lë spirit ëd Nosgnor Gesù Crist, cola ch'a l'avìa portà cola gent a negheje la solidarietà pràtica anvers ij sò për "rispeté" 'l prinsipi che ij sòld destinà a d'esse n'oferta a Nosgnor a l'avrìo podù pa esse "alienà". Gesù a l'avrìa 'd sicur dàit la precedensa a la solidarietà e a l'amor anvers ëd coj ch'a son ant lë bzogn, e lolì anans ëd qualsëssìa d'àutre esigense, a fa nen s'a fusso fin-a "n'oferta për Nosgnor".

PREGHIERA

Nosgnor! It prego 'd deme 'd disserniment për savèj fè na giusta valutassion ëd col ch'as presenta coma "n'espert" and ël comprende toa Paròla ma ch'a lo fa 'd manera fraudolosa e tromposa. Giutme, contut, a d'avèj cossiensa 'd coj ch'a podrìo esse ij mè presupòst s'a fusso coj-lì a dventé n'influensa negativa ch'am tnìssa lontan da na giusta comprension dle Scriture Sante. Amen.

Duminica 17 'd giugn 2018 – Quarta Duminica apress Pancòsta
1 Samuele 15:34-16:13; Salmo 20; 2 Corinzi 5:6-17; Marco 4:26-34

Nosgnor! Goerna toa famija, la Cesa, fissa ant la fej e l'amor, e ch'a peuda per toa grassia nunsié toa vrità con coragi e serve toa giustissia con compassion; për nòst Salvator Gesù Crist, ch'a viv e ch'a regna con Ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, ora e për sèmper. Amen.

giovedì 7 giugno 2018

La tradission e la Paròla 'd Nosgnor (37, March 7:1-8)

Un dij nòstri amis a scriv: "Soens l’interesse për la cultura tradissional a fërnis për esse domini ‘d passion, dcò dësrassionaj, për un passà arcordà me 'ël bel temp antich', fieul d’un mond pì bel, sarà ‘nt soa naturalëssa a ras ëd valor autèntich. Core apress a la tradission me l’Eldorado përdù, conforma na vision moto bin condissionà dal romanticism, a l’é ‘d sicura nen la mej manera për guerné nòsta cultura da la scunciarìa dle mòde antamnà" [Carlin Ellena]. Vera, bele se "la tradission a l'è 'mportanta, i l'oma da avèj ëd disserniment: la régola a l'è nen la tradission, ma lòn che la tradission a l'ha fala seurte. Sossì a l'è armarcà da Nosgnor Gesù Crist, ch'a fa la critica dël tradissionalism religios an butand an evidensa la primassìa dla Paròla 'rvelà 'd Nosgnor. Ant ël capìtol 7 dël vangel second March, Gesù as confronta con ij tradissionalista religios ëd sò temp. Për ëd rason pràtiche, i l'avroma da dispartì nòstre riflession an ësto capìtol an tre part e butene an evidensa mach lòn ch'an ësmija ch'a l'abia n'importansa pì granda.
Gesù e le tradission uman-e. "Antlora ij Farisé e 'n quàj magister ëd la Lej ch'a l'ero vnù da Gerusalem, a son radunasse dantorn a chiel. A l'avìo 'rmarcà che quaidun ëd Sò dissépoj a pijavo 'l mangé con man impure, visadì sensa aveje prima lavà, përchè ij Farisé e j'àutri Giudé a mangio pa sensa prima lavesse le man conforma la tradission religiosa tramandà dai sò antich. E quand che lor a torno dal mercà, a mangio nen prima 'd lavesse. A-i é vàire d'àutre osservanse ch’a l'han cariasse, com' a sarìa 'd lavé le cope, ij tupin, ij vas d'aram e ij let conviviàj. Ij Farisé e ij magister ëd la Lej a l'han ciamaje: 'Për còs' é-lo ch' ij tò dissépoj a vivo nen conforma la tradission dj’antich ma a pijo 'l mangé sensa lavesse prima le man?'. E chiel a-j respond: "Sicur che Isaìa a l'avìa bin profetisà 'd vojàutri ipòcrita, coma chiel a l'ha scrivù: Sto pòpol-sì am onora mach con ij làver ma ij sò cheur ‘d lor a l'é bin lontan da mi. Am rendo onor për nen, an mostrand ëd dotrin-e ch'a son mach ëd comandament uman. Com é-lo ch' i seve tant ëscrupolos ant l'osservansa ëd vòsta tradission, ma i troveve sèmper la manera 'd schivié lòn che Nosgnor a l'ha comandà?” (March 7:1-8). 
1. Gesù a fà na distinsion ciàira an tra tradission religiosa e Paròla ‘rvelà ‘d Nosgnor.

Ij savant modern a chërdo che la religion a sia mach ël prodòt dël pensé 'd l'òm, ël tentativ uman d'acostesse al divin, l'acumulassion, l'ambaronament, ant ël cors dël temp, ëd tradission religiose: ideje, rituaj, esperiense, e via fòrt. A diso 'dcò, për conseguensa, che tut lòn ch'an passa la tradission a sarìa da pijesse 'd manera provisòria e da sogetesse sèmper a 'd revision periòdiche, përchè ch'a l'ha 'n valor relativ, e sossì a l'è bin giust. Lòn ch'a l'è nen giust, contut, a l'è che tut a sarìa da consideresse mach na tradission e, se pròpi as veul dilo, Nosgnor Dé as arvelerìa për ël mojen ëd cole tradission. An efet, lor a chërdo pa ch'a-i sìa na comunicassion dirèta 'd na paròla da part ëd Nosgnor e che cola-lì a sarìa mach na pretèisa mitològica. Tut a sarìa 'd tradission uman-e. E-lo parèj? Nò. Ëd tradission religiose a-i son ëd sicur, ma Nosgnor Dé a l'è arvelasse 'dcò 'd manera direta a 'd përson-e che Chiel a l'ha sernù. Le tradission religiose a peudo esse positive mach s'a resto fedej a j'arvelassion ch'a l'avìa originaje. An efet, le tradission a dvento soens na distorsion, na chërdensa sacralisà ch'a l'è nen legìtima. A l'è 'dcò vera, ant ël midem temp, ch'a-i son sèmper ëstàit ëd profeta fàuss ch'a l'avìo la pretèisa 'd parlé a nòm ëd Nosgnor, ma ch'a l'era nen parèj përchè soe ansidite “arvelassion” a l'ero na soa fantasìa o na soa fabricassion. I podoma parèj parlé 'd tradission legitime e 'd tradission nen legìtime, d'arvelassion génite e d'arvelassion fàusse. I l'oma da avej un necessari disserniment. Nosgnor Gesù Crist a esercitava 'd disserniment e an dis d'esercité 'd disserniment. Ant ël test ch'i consideroma ancheuj, Gesù nen mach a fasìa na ciara distinsion an tra tradission e Paròla 'd Nosgnor, ma a condanava la tradission religiosa dla pì part dj’Israelita 'd so temp coma quaicòsa che, an efet, a dëstorzìa e a fasìa schivié lòn che Nosgnor a l'avìa comandà ciàir an soa 'rvelassion. Lolì a càpita 'dcò ancheuj, quand ëd tradission religiose a ven-o sacralisà a dëscàpit dla fonsion primaria dla Paròla 'rvelà 'd Nosgnor e ch'i la trovoma ant la Bibia.

2) A-i è na granda diferensa an tra l'andeje dapress a 'd tradission religiose e na relassion con la përson-a 'd Gesù.

A-i è na granda diferensa an tra l'andeje dapress a 'd tradission religiose e 'l raport, la relassion përsonal con Nosgnor, ch'a l'è fàita ‘d fiusa e d'obediensa a soa volontà arvelà. A-i è tanta gent, ëdcò ancheuj, ch'as considera “religiosa” e “a pòst” dëdnans a Nosgnor quand ch'a va dapress, bin o mal, ai precèt tradissionaj dla gesia ch'a-j 'parten, soe pràtiche o chërdense, e a l'ha gnun-a vera relassion përsonal con Nosgnor (n'angagg ëd preghiera e d'ubidiensa al volèj arvelà 'd Nosgnor). Na përson-a parèj a l'è anganà e, an bon-a fej, as angan-a daspërchila. L'Evangel, parèj, a son-a për lor tanme 'n ciochin d'alarma, tanme 'n necessari disvijarin.

3) Gesù a condan-a 'l formalism religios.

Se ls categorìa 'd përson-e ch'is arferìa anans as podìa disse “an bon-a fej”, a-i è 'd tradissionalista e 'd formalista religios ch'a son an malafej. Gesù a-j consìders “ipòcrita”. A porto mach na mascra 'd religiosità mentre che so cheur ëd lor a l'è motobin lontan da Nosgnor. Soa religion, so andeje dapress a'd tradission religiose, a l'è mach na conveniensa sossial për sérve a 'n quaj anteresse stërmà.

“Sërchè Noshnor, damentre ch'as peul trovelo; invochelo damentre ch'a l'è davzin. Che l'empi a chita soa via e l'òm përvers ij so pensé; ch'as converta a Nosgnor, ch'a l'avrà pietà 'd chiel, a nòst Dé, ch'a ven pa strach a përdoné” (Isaia 55:6-7).

PREGHIERA

Nosgnor Dé! Fa che mi sèmper mej, i pija 'n sël sério tò Fieul Gesù Crist, che mi i l'abia con chiel na relassion përsonal vera e ancreusa e che mi i sia sogetà a soa crìtica. I veij nen esse critich ëd yoa Patòla, ma 'n critich ëd mi medésim e dle tradission ëd mia gesia. I geuj verificheje diligent con toa Paròla arfirmand an mi lòn ch'a l'è pa conform a chila. Cissa an mi, it na preho, ëd sens critivh e 'd disserniment. Amen.

10 giugno 2018 – Tersa Duminica apress Pancòsta

1 Samuel 8:4-20, 11:14-15; Salm 138; 2 Corint 4:13-5:1; March 3:20-35

Nosgnor! Da Ti a ven minca bin. Acòrdane che, për Toa ispirassion, noi i peuda pensé a lòn ch'a l'é giust e, për Toa guida misericordiosa, ëdcò felo; për Gesù Crist, nòst Signor, ch'a viv e regna con ti e con lë Spirit Sant, un sol Dé, pr' ij sécoj dij sécoj. Amen.

Nosgnor misericordios! It suplicoma che ti't në scote e ch' it acòrde a nojàutri, ch'it l'has dane l'anvìa 'd preghé. d'esse vardà e consolà an tùit ij pericoj e disgrassie con tò agiut potent: për Gesù Crist, nòst Signor. Amen.